Co zrobić, jeśli nauczyciel znęca się nad Tobą w szkole

Spis treści:

• Czym znęcanie się różni się od konfliktu
• Jak zapobiegać znęcaniu się nad nauczycielem
• Co powinien zrobić nauczyciel, jeśli znęcanie się już się rozpoczęło

Czym nękanie różni się od konfliktu

Naukowiec w Laboratorium Prawa Edukacyjnego, Instytut Edukacji, Narodowy Uniwersytet Badawczy Na początku dyskusji profesor HSE Nadieżda Kniaginina podkreśliła wagę rozróżnienia między nękaniem a konfliktem. Terminy te są często postrzegane jako synonimy, ale istnieje między nimi zasadnicza różnica. Zrozumienie tych różnic jest niezbędne do opracowania skutecznych strategii zapobiegania i interwencji w środowisku edukacyjnym. W prawie rosyjskim termin „nękanie” nie jest oficjalnie zdefiniowany. Jednak w ujęciu akademickim i praktycznym rozumie się je jako systematyczne stosowanie przemocy – fizycznej, psychicznej lub słownej – wobec jednej lub więcej ofiar. Nękanie powoduje poważne szkody dla zdrowia fizycznego i psychicznego ofiary, podważając jej poczucie własnej wartości i samoocenę. Należy pamiętać, że znęcanie się nie ustaje samo z siebie. Aby je powstrzymać, konieczna jest aktywna interwencja osób trzecich. Zrozumienie tego zjawiska i szybka reakcja są niezbędne do ochrony ofiar i stworzenia bezpiecznego środowiska.

Dowiedz się również:

Znęcanie się to forma agresywnego zachowania, która objawia się systematycznym nękaniem i zastraszaniem ofiary. Może występować w różnych środowiskach, takich jak szkoła, miejsce pracy i media społecznościowe. W środowisku szkolnym nękanie często objawia się przemocą fizyczną, werbalną lub emocjonalną ze strony rówieśników. Dorośli mogą również doświadczać nękania w miejscu pracy, gdzie współpracownicy lub przełożeni mogą uciekać się do upokarzania i manipulacji. W mediach społecznościowych nękanie przybiera formę agresji online, gdzie ofiary są narażone na nękanie, obelgi i cyberprzemoc. Zrozumienie i rozpoznanie nękania to ważne kroki w kierunku zapobiegania mu i zapewnienia bezpieczeństwa zarówno dzieciom, jak i dorosłym we wszystkich sytuacjach życiowych. Konflikt pojawia się, gdy ścierają się przeciwstawne interesy, poglądy lub cele jednostek lub grup. Należy zauważyć, że w takich sytuacjach strony są na równej stopie. Przykładami konfliktów mogą być: uczeń narzekający na „niesprawiedliwą” ocenę z testu lub rodzic pytający: „Dlaczego wolisz czytać dzieła Iskandera zamiast Puszkina?”. Te sytuacje ilustrują, jak różnice zdań mogą prowadzić do konfliktów w środowisku edukacyjnym. Zrozumienie przyczyn konfliktów i ich rozwiązywanie stanowi ważną część procesu uczenia się i interakcji pomiędzy uczniami, rodzicami i nauczycielami.

Jeśli strony nie są w stanie samodzielnie dojść do porozumienia, konflikt można rozwiązać poprzez mediację. W tym procesie osoba trzecia pomaga uczestnikom wyrazić swoje opinie, zidentyfikować wspólne interesy i osiągnąć kompromis. Na przykład, wicedyrektor lub dyrektor szkoły może ocenić zasadność oceny i wyjaśnić rodzicom, które dzieła literackie są uwzględnione w obowiązkowym i dodatkowym programie nauczania. Takie podejście nie tylko pomaga rozwiązać konflikt, ale także wzmacnia wzajemne zrozumienie między wszystkimi uczestnikami procesu edukacyjnego.

Znęcanie się to forma przemocy charakteryzująca się asymetrią. Przyczyny znęcania się zazwyczaj nie są konstruktywne: zarówno nauczyciele, jak i uczniowie są prześladowani za nietypowy wygląd, brak funduszy na odzież lub osobliwe wzorce mowy. Szczególnie narażeni są młodzi nauczyciele, którzy dopiero rozpoczynają karierę szkolną. Należy zauważyć, że motyw znęcania się nie odpowiada jego podstawowym przyczynom – często są one złożone i wynikają z negatywnej dynamiki wewnątrz grupy, jak podkreśla Nadieżda Kniaginina. Zrozumienie tych aspektów znęcania się jest kluczem do zapobiegania mu i tworzenia bezpiecznego środowiska edukacyjnego.

W grupie narasta napięcie, które może ostatecznie doprowadzić do przemocy wobec osób z otoczenia. W takich okolicznościach tradycyjne podejście do rozwiązywania konfliktów, polegające na wysłuchaniu wszystkich stron i poszukiwaniu kompromisu, jest nieskuteczne. Potrzebne są alternatywne strategie zarządzania konfliktami, aby pomóc zmniejszyć stres i zapobiec agresji w zespole.

Znęcanie się negatywnie wpływa nie tylko na ofiarę, ale także na wszystkich członków grupy, w tym świadków. Dlatego za znęcanie się odpowiada przede wszystkim administracja szkoły, a nie tylko nauczyciel. Opinię tę poparli wszyscy uczestnicy dyskusji panelowej. Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że stworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska szkolnego wymaga aktywnego udziału administracji, która musi wdrożyć skuteczne środki przeciwdziałania znęcaniu się i zapewnić ochronę wszystkim uczniom.

Nauczyciele stają przed poważnymi wyzwaniami, gdy w klasie dochodzi do znęcania się. Ma to negatywny wpływ zarówno na uczniów, jak i na nauczyciela. Uczniowie odczuwają strach i stres, zdając sobie sprawę z możliwości wystąpienia konfliktów. Inni nauczyciele również odczuwają niepokój, zadając sobie pytanie: „Co, jeśli to przydarzy się mnie?”. W takiej sytuacji główna odpowiedzialność spoczywa na dyrektorze szkoły. Musi on natychmiast reagować na wszelkie przejawy znęcania się, aby zapobiec dalszym konsekwencjom, które mogą wymagać znacznych wysiłków w celu rozwiązania problemu. Skuteczna profilaktyka i szybka reakcja na wczesne oznaki przemocy w placówce oświatowej są kluczem do stworzenia bezpiecznego środowiska edukacyjnego.

Jak zapobiegać znęcaniu się nad nauczycielem

Nadieżda argumentuje, że profilaktyka jest skutecznym sposobem walki z znęcaniem się. Obejmuje to pracę nad dynamiką grupy i budowanie zdrowych relacji zarówno w klasie, jak i w całej szkole. Niestety, zdaniem prelegentki, problem znęcania się jest najczęściej zauważany dopiero po jego wystąpieniu, a środki zapobiegawcze podejmowane są zbyt późno. Profilaktyka musi być priorytetem dla placówek oświatowych, aby zapewnić bezpieczne i wspierające środowisko dla wszystkich uczniów.

Środki mające na celu zwalczanie znęcania się w szkołach mogą przybierać różne formy. Paweł Siewierinec, dyrektor szkoły w Choroszewskiej, dzieli się swoimi doświadczeniami, opartymi na wieloletniej pracy w oświacie. Zetknął się z nękaniem jako młody nauczyciel, postrzegany jako niedoświadczony, i jako nowy dyrektor, któremu groziła porażka. Problem nękania wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego szkolenia nauczycieli, zaangażowanie rodziców i stworzenie bezpiecznego środowiska dla uczniów. Skuteczne środki mogą obejmować programy uświadamiające na temat nękania, doradztwo dla ofiar i sprawców nękania oraz regularne spotkania w celu omawiania problemów i znajdowania rozwiązań. Ważne jest, aby każda szkoła opracowała własne strategie i podejścia, dostosowane do unikalnych warunków i potrzeb swojej społeczności.

Prelegent podkreśla znaczenie informowania nauczycieli i administracji szkoły o problemie znęcania się oraz wdrażania odpowiednich szkoleń. W zeszłym roku w Choroszkole przeprowadzono szkolenie z programu przeciwdziałania znęcaniu się, stworzonego w ramach projektu „Travli NET”. Dyrektor zauważa, że ​​program ten przyczynia się do rozwoju skutecznego systemu przeciwdziałania znęcaniu się, umożliwiając szybką identyfikację i reakcję na sygnały ostrzegawcze.

Pavel zauważa, że ​​wszelkie zmiany w znanym stylu życia mogą wywoływać u ludzi lęk, co w niektórych przypadkach prowadzi do znęcania się. Dlatego administracja szkoły musi z wyprzedzeniem podjąć działania w celu zminimalizowania negatywnych konsekwencji. Stworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska w placówkach edukacyjnych zmniejszy poziom stresu i zapobiegnie konfliktom między uczniami.

Często spotykaną sytuacją w procesie edukacyjnym jest odejście ukochanego nauczyciela i zatrudnienie nowego. Uczniowie i ich rodzice prawdopodobnie powitają zastępcę z nieufnością, nie dając nowemu nauczycielowi szansy na zaprezentowanie swoich umiejętności i cech. Ryzyko to wzrasta, jeśli nowy nauczyciel różni się od tradycyjnego wizerunku „idealnego nauczyciela”, na przykład wiekiem, wyglądem lub metodami nauczania. Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że postrzeganie nowego nauczyciela może wpływać na atmosferę w klasie i proces nauczania. Otwartość na innowacje i gotowość do zmian mogą odegrać kluczową rolę w pomyślnej adaptacji nowego specjalisty.

Według przedstawiciela administracji, jednym z głównych celów jest zapobieganie potencjalnym napięciom i budowanie pozytywnego postrzegania nadchodzących zmian. W tym celu szkoła korzysta z „arkusza wprowadzającego”, który jest rozdawany klasom z wyprzedzeniem. W tym dokumencie nauczyciel dzieli się swoimi osiągnięciami i wynikami uczniów, co pomaga stworzyć pozytywne pierwsze wrażenie i zbudować zaufanie między nauczycielem a uczniami.

Psycholog kliniczny i ekspert projektu „Travli NET”, Marina Rtishcheva, zauważa, że ​​nauczyciele mogą samodzielnie inicjować działania zapobiegawcze przeciwko nękaniu. Podkreśla, że ​​skargi rodziców często wynikają z uzasadnionych obaw – chęci pomyślnego zdania przez dziecko egzaminu państwowego i dostania się na prestiżowy uniwersytet. To właśnie ten problem należy rozwiązać, a ukierunkowane podejście jest najskuteczniejsze.

Komunikację z rodzicami można porównać do dynamiki rynków finansowych, gdzie efekt zarażania odgrywa znaczącą rolę. Plotki, emocje i dyskusje rozprzestrzeniają się szybko, tworząc atmosferę niepewności i niepokoju. Ważne jest, aby nauczyciele budowali silne relacje robocze z liderami opinii w społeczności rodzicielskiej. Zamiast wyjaśniać każdy szczegół wszystkim rodzicom, wystarczy przekazać informacje kluczowej osobie, która może je przekazać. Pomoże to w stworzeniu pozytywnej dyskusji wśród rodziców na temat kompetencji nauczyciela i innowacyjnych programów, co z kolei zwiększy zaufanie do procesu edukacyjnego i pomoże uczniom szybciej dostać się na prestiżowe uniwersytety.

Co powinien zrobić nauczyciel, gdy nękanie już się rozpoczęło?

Prelegenci zauważają, że metody walki z nękaniem różnią się w zależności od źródła nękania, czy to uczniowie, rodzice, czy koledzy nauczyciele. Eksperci przedstawili jednak kilka uniwersalnych zaleceń dla nauczycieli, którzy są ofiarami nękania. Te wskazówki pomogą nauczycielom skutecznie zarządzać sytuacją i stworzyć bezpieczniejsze i bardziej wspierające środowisko edukacyjne.

• Znajdź źródło wsparcia. Jeśli obecnie przeżywasz traumatyczną sytuację i odczuwasz silny stres, nie możesz zostać z tym sam. „Czasami, aby sobie z czymś poradzić, po prostu musimy o tym porozmawiać, wysłuchać opinii drugiej osoby, słów wsparcia. Uświadomić sobie, że wszystko jest ze mną w porządku, to nie moja wina i nie można mi tego zrobić” – mówi Marina Rtiszczewa. Może to być rozmowa z bliskimi lub telefon na infolinię wsparcia psychologicznego (np. specjaliści z „Travli NET” udzielają takiego wsparcia bezpłatnie). Według psychologa, to pierwszy krok do odzyskania poczucia kontroli i, w spokojniejszym stanie, do analizy sytuacji i podjęcia dalszych kroków w celu rozwiązania problemu.
• Skontaktuj się z administracją szkoły. Jak wspomniano powyżej, znęcanie się nie znika samoistnie. Dlatego jeśli spotkasz się z nękaniem, powinieneś zgłosić to dyrektorowi szkoły. I koniecznie nazywaj rzeczy po imieniu: nie „Mam konflikt z uczniami”, ale „Uczniowie systematycznie mnie nękają od miesiąca”.
• Zrezygnuj, jeśli dyrekcja szkoły odmawia zajęcia się problemem. A zwłaszcza jeśli za nękanie odpowiada sama dyrekcja.

Kwestia dochodzenia odszkodowania za straty moralne w przypadkach nękania przez uczniów wymaga starannego rozważenia. Według ekspertów, takich jak Nadieżda Kniaginina, postępowanie sądowe w większości przypadków nie przynosi oczekiwanych rezultatów i może okazać się nieskuteczne. Zamiast tego lepiej skupić się na rozwiązaniu problemu w szkole. Zaangażowanie dyrekcji szkoły i aktywna współpraca z nauczycielami i psychologami może przynieść szybsze i bardziej konstruktywne rezultaty w walce z nękaniem. Dlatego zamiast wszczynać postępowanie sądowe, warto rozważyć możliwość stworzenia bezpiecznego i wspierającego środowiska edukacyjnego, które ostatecznie pomoże lepiej chronić poszkodowanych uczniów.

Uczniowie są uznawani za niezdolnych do samodzielnego działania, ponieważ są niepełnoletni, a rodzice nie ponoszą odpowiedzialności za ich działania swoim majątkiem, chyba że są obecni w momencie znęcania się. Oznacza to, że uzyskanie odszkodowania w takich przypadkach będzie trudne. Jeśli jednak uczniowie ukradną lub zniszczą rzeczy osobiste nauczyciela, jest to uznawane za przestępstwo i pociąga za sobą odpowiedzialność finansową. Ważne jest, aby zrozumieć, że w takich sytuacjach ochrona praw nauczycieli może wymagać podjęcia kroków prawnych i zaangażowania odpowiednich organów.