Dlaczego nasze szkoły jeszcze nie przeszły na cyfryzację: opinie ekspertów

Spis treści:

• Brak kompetencji personelu szkolnego
• Czy nadmierna regulacja utrudnia pracę nauczycielom? Czy nie?

Digitalizacja edukacji szkolnej jest tematem dyskusji od kilku lat, a temat ten stał się ważnym elementem polityki państwa. Tworzenie cyfrowego środowiska edukacyjnego stało się integralnym zadaniem systemu oświaty. Ruch ten rozpoczął się dawno temu i dziś trudno wyobrazić sobie szkołę bez komputerów, a współczesnego nauczyciela bez regularnego rozwoju zawodowego w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Jednak według danych Federalnego Instytutu Rozwoju Edukacji (RANEPA), 60% nauczycieli nie było przygotowanych na przejście na nauczanie online, które miało miejsce w ubiegłym roku. Podkreśla to potrzebę dalszego szkolenia i wsparcia dla nauczycieli w procesie cyfryzacji.

Uczestnicy ogólnorosyjskiej konferencji z udziałem międzynarodowym „Technologie informacyjne dla nowej szkoły” dyskutowali o przeszkodach, jakie muszą pokonać rosyjskie szkoły, aby skutecznie zintegrować technologie cyfrowe z procesem edukacyjnym. Konferencja, która odbyła się online w marcu, została zorganizowana przez Petersburskie Centrum Oceny Jakości Edukacji i Technologii Informacyjnych (SPbCEAIT). Główny nacisk położono na kwestie związane z integracją narzędzi cyfrowych z procesem edukacyjnym, a także na potrzebę podnoszenia kwalifikacji nauczycieli, aby mogli skutecznie wykorzystywać nowe technologie z korzyścią dla uczniów.

Brak kompetencji kadry szkolnej

Szkoła cyfrowa to nie tylko technologia, ale przede wszystkim ludzie, którzy potrafią z nią efektywnie współdziałać. Opinię tę wyraził Andriej Komissarow, dyrektor programu „Rozwój człowieka oparty na danych” na Uniwersytecie 20.35, podczas dyskusji „Szkoła cyfrowa: omówienie głównych cech”. Należy pamiętać, że skuteczne wdrażanie rozwiązań cyfrowych w procesie edukacyjnym zależy od kwalifikacji i gotowości nauczycieli do korzystania z nowych narzędzi. Technologia jest jedynie środkiem, a potencjał ludzki decyduje o jakości edukacji w erze cyfrowej.

Komissarov podzielił się swoimi doświadczeniami z przejścia na nauczanie online w prywatnej szkole w Dubnej, w której pracuje. Zespół z powodzeniem zaadaptował wszystkie tradycyjne metody nauczania, w tym naukę opartą na grach i zajęcia projektowe, do formatu nauczania na odległość. Jednak w trakcie tego procesu stało się jasne, że szkoła cyfrowa to coś więcej niż tylko interakcje między nauczycielami, uczniami i przedmiotami. To doświadczenie podkreśla wagę kompleksowego podejścia do organizacji nauczania na odległość, uwzględniającego różne aspekty procesu edukacyjnego, w tym wsparcie psychologiczne i zasoby techniczne.

Podczas przechodzenia na format cyfrowy ważne jest nie tylko zachowanie treści nauczania, ale także zapewnienie interakcji między uczniami, a także między uczniami a nauczycielami. Aby to osiągnąć, zdaniem Komissarova, szkoła potrzebuje profesjonalistów z nowymi rolami. Ci specjaliści muszą umieć skutecznie wykorzystywać narzędzia cyfrowe do organizacji wspólnych działań i aktywnej komunikacji, co pomoże stworzyć kompleksowe środowisko edukacyjne w środowisku nauczania na odległość.

• Projektanci dydaktyczni. Tworzą środowisko edukacyjne – zarówno jego fizyczne, jak i cyfrowe komponenty.
• Technolodzy edukacyjni. Otulają technologie edukacyjne cyfrową otoczką.
• Inżynierowie danych w edukacji. Ich zadaniem jest analiza danych z lekcji, czatów i innych źródeł w celu wydobycia informacji ważnych dla projektowania pedagogicznego i zarządzania szkołą.

Nauczyciele muszą nadal wypełniać swoją podstawową rolę w procesie edukacyjnym, podkreślił Komissarov. Nie powinni być poddawani nadmiernej presji z powodu powszechnej digitalizacji. Ważne jest, aby zachować tradycyjne metody nauczania i zapewnić równowagę między nowymi technologiami a podejściem pedagogicznym.

Aby sprostać współczesnym wymaganiom, szkoła cyfrowa musi przekształcić swoje podejście do edukacji, a nie tylko wyposażyć się w tablice interaktywne. Konieczna jest zmiana paradygmatu uczenia się i interakcji zbiorowych. Wymaga to nie tylko modernizacji technologii, ale także rozwoju nowych kompetencji wśród nauczycieli. Ważne jest, aby obecni nauczyciele przeszli przekwalifikowanie lub aby do szkół wprowadzono nowych specjalistów z aktualną wiedzą. Niestety, większość współczesnych placówek edukacyjnych nie jest w stanie sprostać temu wyzwaniu.

Aby sprostać współczesnym wymaganiom, szkoła cyfrowa musi zrobić coś więcej niż tylko zainstalować tablice interaktywne. Konieczna jest gruntowna przebudowa paradygmatu edukacyjnego i kadry. Wiąże się to nie tylko z usprawnieniami technicznymi, ale także z rozwojem nowych kompetencji wśród nauczycieli. Konieczne jest przekwalifikowanie obecnych nauczycieli lub dołączenie do kadry specjalistów z aktualną wiedzą. Jednak większość szkół obecnie nie radzi sobie z tym wyzwaniem.

Czy nauczyciele są ograniczeni przez nadmierną regulację? Czy nie?

Yuri Eelmaa, moderator dyskusji o szkole cyfrowej i kurator platformy MMSO.Online, powiedział Andriejowi Komissarovowi, że wprowadzenie nowych ról w zespole szkolnym zależy nie tylko od woli dyrektora, ale także od warunków organizacyjnych. To, co łatwo osiągnąć w szkole prywatnej, staje się znacznie bardziej złożonym zadaniem w systemie edukacji masowej.

W dyskusji „Edukacja humanistyczna i digitalizacja: nowe możliwości” Konstantin Lewuszkin, nauczyciel historii w szkole w Letowie, wyraził podobną opinię. Zwrócił uwagę na znaczenie integracji technologii cyfrowych z edukacją humanistyczną, podkreślając, że otwiera to nowe horyzonty dla uczniów. Lewuszkin podkreślił, że wykorzystanie narzędzi cyfrowych może znacząco wzbogacić proces edukacyjny i zwiększyć zainteresowanie uczniów przedmiotami humanistycznymi.

Mam możliwość kształtowania własnego środowiska edukacyjnego. Jednak nie wszyscy nauczyciele mają taką swobodę. Nawet w przypadku tablicy Miro główną przestrzeń często zajmuje podręcznik, zbiór zadań z egzaminu państwowego lub materiały przygotowawcze do olimpiady – rzeczy uważane za standardowe i obowiązkowe dla nauczycieli. Nie wiem, jak rozwiązać ten problem.

Anton Skulachev, nauczyciel literatury w moskiewskim Gimnazjum nr 1514, nie zgodził się z opinią, że państwo poważnie ogranicza swobodę działania nauczycieli. Twierdzi, że w praktyce ograniczenia te nie są tak znaczące, jak mogłoby się wydawać. Skulachev podkreśla, że ​​nauczyciele nadal mają możliwość wykazywania się kreatywnością i indywidualnością w procesie edukacyjnym, pomimo istniejących ram i wymogów.

Federalna ustawa „O edukacji” zezwala placówkom oświatowym na niekorzystanie z podręczników. Program nauczania jest opracowywany w oparciu o federalny standard edukacyjny i modelowy program nauczania. Ustawa nie precyzuje, że program pracy nauczyciela musi opierać się na podręcznikach.

Skulaczow zauważył, że wdrażając postępowe przepisy w dziedzinie edukacji w Rosji, podejmowane są liczne próby regulacji rządowych, które można porównać do prób „zamrożenia oceanu” w celu wyeliminowania potencjalnych zagrożeń. Jedną z takich inicjatyw jest stworzenie jednolitego rejestru treści dla cyfrowego środowiska edukacyjnego. Przepisy generalnie zezwalają jednak nauczycielom na korzystanie z zasobów cyfrowych, jeśli przyczyniają się one do osiągnięcia zaplanowanych efektów edukacyjnych. Otwiera to możliwości bardziej elastycznego i efektywnego podejścia do nauczania, integrując nowoczesne technologie z procesem edukacyjnym.

Mam swobodę tworzenia własnego środowiska edukacyjnego, ale nie wszyscy nauczyciele mają taką możliwość. Nawet w przypadku tablicy Miro główną przestrzeń często zajmuje podręcznik, zbiór zadań z jednolitego egzaminu państwowego lub materiały przygotowawcze do olimpiady – coś, czego tradycyjnie oczekuje się od nauczycieli. Ten problem wymaga rozwiązania.

Federalna ustawa „O edukacji” zezwala placówkom oświatowym na niekorzystanie z podręczników, co potwierdza naszą swobodę w wyborze materiałów edukacyjnych. Program edukacyjny jest opracowywany w oparciu o federalny standard edukacyjny i modelowy program nauczania podstawowego. Prawo nie wymaga, aby programy nauczania nauczycieli opierały się na konkretnych podręcznikach. Otwiera to przestrzeń dla innowacyjnych podejść dydaktycznych i pozwala na uwzględnienie indywidualnych potrzeb uczniów. Protokoły zarządzania muszą pochodzić od kadry zarządzającej, ponieważ ich wdrożenie wymaga strategicznej wizji. Menedżer, który koncentruje się nie tylko na bieżących wydarzeniach, ale także na globalnych trendach, jest w stanie przewidywać przyszłe zmiany i opracowywać odpowiednie środki. Ważne jest, aby zarządzanie opierało się na danych, co umożliwi podejmowanie bardziej świadomych decyzji i dostosowywanie się do zmieniającego się otoczenia. Andriej Komissarow podkreśla potrzebę takiego podejścia dla skutecznego zarządzania.