Jak zmieniły się poglądy na temat tego, jaką wiedzę należy przekazywać studentom w XX i XXI wieku

Spis treści:

• Jak zmieniły się poglądy na wiedzę: od obiektywizmu do postmodernizmu
• Jak neoliberalizm wysunął na pierwszy plan „umiejętności XXI wieku”
• Jak przywrócić wiedzę do edukacji

Jak zmieniły się idee dotyczące wiedzy: od obiektywizmu do

W XX wieku obiektywizm zdominował koncepcje wiedzy. Podejście to zakłada, że ​​wiedza reprezentuje prawdę absolutną, niezależną od kontekstu społecznego i indywidualnej percepcji. Przykładami wiedzy obiektywnej są fakty matematyczne, takie jak to, że dwa plus dwa równa się cztery, fakty historyczne, takie jak to, że Michał Anioł stworzył freski w Kaplicy Sykstyńskiej, oraz prawa fizyki, takie jak zasada równego działania i reakcji. Nierówności edukacyjne zostały również przeanalizowane w ramach tego paradygmatu. Uczniowie z defaworyzowanych grup społecznych często wykazują niższe osiągnięcia edukacyjne w porównaniu ze swoimi bardziej uprzywilejowanymi rówieśnikami, ponieważ nie mają dostępu do tej obiektywnej wiedzy poza środowiskiem szkolnym. W ten sposób problem nierówności edukacyjnych staje się nie tylko społeczny, ale także kulturowy, podkreślając znaczenie równego dostępu do wiedzy dla wszystkich grup społecznych.

W 1971 roku w Wielkiej Brytanii opublikowano zbiór esejów zatytułowany „Wiedza i kontrola”. „Wiedza i kontrola: Nowe kierunki w socjologii edukacji” (Knowledge and Control: New Directions in the Sociology of Education). W tym zbiorze znani socjologowie edukacji, tacy jak Michael Young, Basil Bernstein i Pierre Bourdieu, oferują nowe rozumienie roli wiedzy w procesie edukacyjnym. Ich prace badają wpływ czynników społeczno-kulturowych na edukację i podkreślają znaczenie krytycznej analizy wiedzy przekazywanej w instytucjach edukacyjnych. Zbiór ten stanowi ważny kamień milowy w rozwoju socjologii edukacji, otwierając nowe perspektywy dla dalszych badań w tej dziedzinie.

Według badaczy wiedza jest postrzegana jako narzędzie władzy, które niezmiennie ma kontekst społeczny i odzwierciedla interesy klasy rządzącej. Proces, w którym szkoły masowe dokonują selekcji i klasyfikacji wiedzy na potrzeby programów edukacyjnych, a także metod nauczania i oceny wyników, przyczynia się do utrzymywania i reprodukowania nierówności społecznych. Na przykład program nauczania kładzie nacisk na naukę historii dynastii panujących, podczas gdy ważne aspekty, takie jak technologie produkcji, pozostają w tle. Uwypukla to, jak system edukacji może wzmacniać istniejące nierówności społeczne i ekonomiczne. Kirschner, Hattie i ich współpracownicy zauważają, że badana przez nich idea była znana już w latach 70. XX wieku. Jej korzenie można odnaleźć w pracach niemieckiego filozofa Georga Hegla, a także w instrumentalizmie Johna Deweya, który rozwinął się w latach 20. XX wieku. Autorzy książki „Knowledge and Control” pogłębili i zaktualizowali swoje rozumienie społecznego aspektu wiedzy, co miało znaczący wpływ na upowszechnienie się teorii konstruktywistycznych i postmodernistycznych w dziedzinie edukacji. Podkreśla to znaczenie kontekstu społecznego w procesie uczenia się i kształtowania wiedzy, co jest istotne we współczesnym dyskursie edukacyjnym.

Konstruktywizm opiera się na zasadzie, że uczniowie samodzielnie kształtują swoją wiedzę poprzez interakcję z otaczającą rzeczywistością. Proces ten i jego rezultaty są uwarunkowane takimi czynnikami, jak wcześniejsze doświadczenia, cechy indywidualne, normy kulturowe i warunki życia. Postmodernizm z kolei rozwija te idee, całkowicie odrzucając koncepcję obiektywnej prawdy. Twierdzi, że powszechnie akceptowana wiedza jest jedynie dominującym punktem widzenia wśród wielu innych możliwych interpretacji. Zatem zarówno konstruktywizm, jak i postmodernizm podkreślają znaczenie subiektywnej percepcji i kontekstu w procesie uczenia się.

Autorzy książki „Developing Curriculum for Deep Thinking” podkreślają, że istniejące podejścia do nauczania często ignorują ważne aspekty, takie jak treść i wiarygodność wiedzy. Wiedza jest analizowana nie z punktu widzenia jej prawdziwości, ale w kontekście jej zastosowania, właściciela i celów użytkowania. Prowadzi to do niedostatecznego zrozumienia istoty wiedzy i jej roli w procesie edukacyjnym. Konieczne jest przemyślenie podejścia do uczenia się, koncentrując się na autentyczności i jakości przekazywanej wiedzy, aby osiągnąć głębokie zrozumienie i krytyczne myślenie.

Jak neoliberalizm kładł nacisk na „umiejętności XXI wieku”

W latach 2000. trendy związane z neoliberalizmem nasiliły się, a nacisk w edukacji przesunął się z socjalizacji kulturowej i obywatelskiej młodzieży na przygotowanie do zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Wiedza w programach edukacyjnych zeszła na dalszy plan, ustępując miejsca umiejętnościom i kompetencjom. Z kolei koncepcje kompetencji i kompetencji trafiły do ​​sfery edukacji z obszaru zarządzania zasobami ludzkimi. Zmiana ta doprowadziła do ponownego przemyślenia celów edukacji, kładąc nacisk na praktyczne umiejętności niezbędne do osiągnięcia sukcesu zawodowego, co wpłynęło na kształtowanie standardów i programów edukacyjnych.

Kanadyjska badaczka edukacji Lisa Wheelahan i jej współpracownicy twierdzą, że koncepcja rozwoju umiejętności jest postrzegana jako kluczowy czynnik dobrostanu osobistego, sukcesu biznesowego i wzrostu gospodarczego na poziomie krajowym. Pogląd ten jest uwarunkowany teorią kapitału ludzkiego, która podkreśla znaczenie inwestowania w edukację i umiejętności dla osiągnięcia zrównoważonego postępu. Rozwój umiejętności staje się integralną częścią strategii rozwoju zarówno indywidualnego, jak i społecznego, przyczyniając się do wzrostu konkurencyjności i potencjału innowacyjnego.

Teoria, zaproponowana przez ekonomistę Gary'ego Beckera w 1964 roku, początkowo opisywała związek między inwestycjami w edukację a zwiększonym zapotrzebowaniem pracodawców na wykwalifikowany personel. To z kolei przyczyniło się do wzrostu efektywności przedsiębiorstw i wyższych dochodów. Jednak na początku XXI wieku teoria ta nabrała nowego znaczenia i stała się podstawą działań praktycznych. Rządy zaczęły reformować i finansować swoje systemy edukacji, koncentrując się na potrzebach biznesu. Takie podejście nie tylko poprawia jakość edukacji, ale także tworzy bardziej konkurencyjny rynek pracy, co ostatecznie przyczynia się do rozwoju gospodarczego krajów. Według Kirchnera, Hattiego i ich współautorów, ważnym aspektem nowoczesnej edukacji jest wprowadzenie tzw. umiejętności XXI wieku. Umiejętności te są uważane za uniwersalne, ponieważ ich zastosowanie jest istotne w różnych dziedzinach i kontekstach, co czyni je niezbędnymi do osiągnięcia sukcesu we współczesnym świecie. Kluczowe umiejętności XXI wieku obejmują komunikację i współpracę, myślenie krytyczne, kreatywność, rozwiązywanie problemów i kompetencje cyfrowe. Opanowanie tych umiejętności staje się kluczem do rozwoju osobistego i zawodowego w dynamicznie zmieniającym się społeczeństwie.

Umiejętności XXI wieku odgrywają kluczową rolę we współczesnym społeczeństwie. Podkreślają to raporty organizacji międzynarodowych, takich jak Światowe Forum Ekonomiczne i UNESCO. Umiejętności te są zintegrowane z krajowymi standardami edukacyjnymi i stają się podstawowymi wymaganiami dla osób poszukujących pracy na całym świecie. Na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy umiejętność adaptacji, krytycznego myślenia i pracy zespołowej staje się kluczowa dla sukcesu zawodowego. Edukacja skoncentrowana na rozwijaniu tych umiejętności pomaga przygotować specjalistów, którzy potrafią skutecznie rozwiązywać problemy w różnych dziedzinach.

Autorzy książki podkreślają, że omawiane umiejętności, z możliwym wyjątkiem kompetencji cyfrowych, nie są nowe. Umiejętności te były ważne w całej historii ludzkości. Bez nich niemożliwe byłoby zbudowanie egipskich piramid ani wynalezienie prasy drukarskiej. Kontekst historyczny pokazuje, że umiejętności te zawsze odgrywały kluczową rolę w rozwoju cywilizacji.

Umiejętności złożonego myślenia, w tym myślenie krytyczne, rozwiązywanie problemów i umiejętność czytania, nie są tak uniwersalne, jak się często zakłada. Badania kognitywne potwierdzają, że umiejętności te w dużej mierze zależą od wiedzy przedmiotowej. Aby skutecznie stosować je w różnych sytuacjach, osoba musi posiadać odpowiednią wiedzę. Zrozumienie i wykorzystanie tych umiejętności wymaga nie tylko podstaw teoretycznych, ale także praktycznego doświadczenia w danej dziedzinie. Dlatego też rozwój złożonych umiejętności myślenia powinien być zintegrowany z procesem uczenia się, koncentrując się nie tylko na podejściach ogólnych, ale także na dogłębnym opanowaniu materiału przedmiotowego.

W poprzednim artykule przeanalizowaliśmy argumenty autorów, podkreślające znaczenie wiedzy z poznawczego punktu widzenia.

Jak przywrócić wiedzę do edukacji

Kirschner, Hattie i ich współautorzy podkreślają, że związek między edukacją a zatrudnieniem pozostaje istotny. Podkreślają potrzebę rozwijania praktycznych umiejętności i kompetencji u uczniów i studentów. Ich głównym przesłaniem jest potrzeba osiągnięcia równowagi w procesie edukacyjnym. W tym kontekście popierają koncepcję „silnej wiedzy” zaproponowaną przez Michaela Younga, która kładzie nacisk na dogłębne zrozumienie i zastosowanie wiedzy w sytuacjach życiowych.

Autor tej koncepcji bierze pod uwagę społeczny aspekt wytwarzania i wykorzystywania wiedzy, ale nie uważa, że ​​cała wiedza jest względna. Twierdzi, że istnieje wiedza cenniejsza od innych. Wiedza ta jest generowana przez wyspecjalizowane społeczności naukowe, które stosują określone metodologie do jej tworzenia i weryfikacji. Podkreśla to znaczenie podejścia naukowego i krytycznego myślenia w procesie uczenia się, a także potrzebę zaufania zweryfikowanym informacjom generowanym przez rygorystyczne badania.

„Solidna wiedza” nie jest pojęciem uniwersalnym i dzieli się na różne dyscypliny akademickie, takie jak matematyka, fizyka, geografia, historia i inne. Nie reprezentuje ona ustalonej ani absolutnej prawdy, lecz wymaga krytycznej refleksji i rewizji. „Solidna wiedza” sprzyja świadomej debacie i krytycznej analizie, co z kolei prowadzi do tworzenia nowej, dokładniejszej i wiarygodnej wiedzy. Krytyczne myślenie i zdolność analityczna są ważnymi elementami rozwoju dziedzin naukowych i poprawy jakości wiedzy.

Autorzy książki „Designing a Curriculum for Deep Thinking” podkreślają znaczenie wiedzy, która pozwala nam wyjść poza osobiste doświadczenia i poszerzyć nasze postrzeganie świata. Na przykład samo patrzenie na horyzont utrudnia rozpoznanie, że Ziemia jest kulista. Jednak stosując podstawowe zasady geometrii i arytmetyki, tak jak zrobił to starożytny grecki uczony Eratostenes, można nie tylko potwierdzić tę teorię, ale także dokładnie zmierzyć obwód Ziemi. Metody te pokazują, jak głębokie myślenie i wiedza naukowa otwierają nowe horyzonty dla zrozumienia rzeczywistości.

Praktyka zawodowa wymaga nie tylko umiejętności, ale także wiedzy teoretycznej. Mechanik samochodowy może nauczyć się naprawy samochodów poprzez doświadczenie praktyczne, ale zrozumienie zasad działania silników spalinowych i systemów elektronicznych znacznie poprawi ich wydajność. Szkolenie teoretyczne pozwala szybko opanować nowe technologie i dokładniej przeprowadzać diagnostykę. Nawet w dobie sztucznej inteligencji, kiedy sieci neuronowe mogą udzielić odpowiedzi na każde pytanie, ważne jest, aby zrozumieć, że otrzymywanie informacji to nie to samo, co ich przyswajanie. Bez podstawowej wiedzy trudno jest rozpoznać możliwe błędy lub „halucynacje” sieci neuronowej. Dlatego połączenie praktyki i teorii pozostaje kluczem do udanej działalności zawodowej.

Zwolennicy koncepcji „silnej wiedzy” argumentują, że każdy powinien mieć dostęp do wysokiej jakości edukacji. Nie uważają jednak tej koncepcji za uniwersalne rozwiązanie wszystkich problemów w dziedzinie edukacji. Do głównych problemów związanych z „silną wiedzą” należą: brak dostępnych zasobów, brak systemowego wsparcia dla studentów oraz konieczność dostosowania programów nauczania do współczesnych wymagań. Kwestie te wymagają starannego rozważenia i dyskusji, aby osiągnąć efektywny proces edukacyjny.

• Niektóre dziedziny nauki rozwijają się tak szybko, że to, co można w nich uznać za „silną wiedzę”, szybko staje się nieaktualne;
• Są obszary, w których trudno jest zasadniczo uzgodnić, jaka wiedza powinna zostać zaliczona do tej kategorii – dotyczy to na przykład historii;
• Aby przekształcić wiedzę wytwarzaną przez środowisko naukowe w wiedzę, którą studenci mogą przyswoić, konieczne jest wyselekcjonowanie niezbędnych informacji, przetłumaczenie ich na odpowiednią formę i prawidłowe nauczanie. I tutaj kluczowe jest doświadczenie i wiedza nauczycieli, metodyków i autorów materiałów edukacyjnych.

W dzisiejszym świecie kwestia niezbędnej wiedzy i umiejętności do nauki staje się coraz bardziej paląca. Odpowiedź w dużej mierze zależy od celów stawianych przed procesem edukacyjnym. Sytuację pogarsza fakt, że przyszłość pozostaje niepewna, a to, co wydaje się istotne dzisiaj, jutro może stracić na znaczeniu. Autorzy różnych opracowań podkreślają, że poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie to ciągły proces i temat debaty publicznej. Wybierając ścieżki edukacyjne, należy pamiętać o tym, jak ważna jest wiedza, która przyda się w szybko zmieniającym się świecie.