Ryzyko rozwoju sztucznej inteligencji według profesorów uniwersyteckich

Spis treści:

• Jak nauczyciele wykorzystują sieci neuronowe
• Czego nauczyciele oczekują od sztucznej inteligencji generatywnej w przyszłości
• Jakie główne problemy nauczyciele widzą w korzystaniu ze sztucznej inteligencji

Jak nauczyciele wykorzystują sieci neuronowe

Według badania ponad 61% respondentów wykorzystuje generatywną sztuczną inteligencję w nauczaniu. Dane te potwierdzają wyniki podobnych badań przeprowadzonych w różnych krajach, w tym w Rosji. Na przykład w 2023 roku około połowa pracowników Uniwersytetu Państwowego w Tomsku zgłosiła, że ​​przynajmniej raz w swojej pracy zawodowej korzystała z generatywnych sieci neuronowych. Wykorzystanie sztucznej inteligencji generatywnej w procesie edukacyjnym otwiera nowe możliwości poprawy jakości uczenia się i zwiększenia efektywności nauczania.

Zapytani o to, jak dokładnie wykorzystują sztuczną inteligencję, respondenci wskazali następujące przypadki użycia technologii AI:

• tworzenie materiałów edukacyjnych (75%);
• wykonywanie zadań administracyjnych (58%);
• szkolenie studentów w zakresie korzystania ze sztucznej inteligencji (50%);
• angażowanie studentów w zajęcia (45%);
• sprawdzanie prac studentów pod kątem plagiatu (28%);
• ocenianie prac studentów (24%).

Zgodnie z wynikami ankiety przeprowadzonej przez Radę ds. Edukacji Cyfrowej, studenci wyrażają obawy dotyczące nadmiernego wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie edukacyjnym. Wątpią w jakość kursów tworzonych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, a szczególnie obawiają się niesprawiedliwego oceniania przez sieci neuronowe. Nauczyciele z kolei potwierdzają, że rzadko ufają sztucznej inteligencji w zakresie sprawdzania wiedzy uczniów, częściej zaś wykorzystują ją do generowania treści edukacyjnych.

Czytanie jest ważną częścią naszego życia, ponieważ wzbogaca wiedzę i poszerza horyzonty. W dzisiejszym świecie dostęp do informacji stał się łatwiejszy dzięki internetowi. Czytaj książki, artykuły i blogi, aby rozwijać swoje umiejętności i zrozumienie różnych tematów. Pamiętaj o znaczeniu krytycznego myślenia podczas analizy tego, co czytasz. Regularne czytanie sprzyja lepszemu zrozumieniu i poprawia koncentrację. Czytaj codziennie, aby w pełni wykorzystać potencjał czytania.

Asystenci AI w edukacji znacznie rozszerzyli swoje możliwości i mogą teraz wykonywać różnorodne zadania. Wspierają proces uczenia się, zapewniając spersonalizowane rekomendacje i adaptacyjne plany nauczania, pozwalając uczniom opanowywać materiał we własnym tempie. Asystenci AI mogą analizować poziom wiedzy uczniów, identyfikować słabe punkty i sugerować dodatkowe zasoby, aby je wyeliminować.

Co więcej, takie technologie mogą automatyzować rutynowe zadania, takie jak sprawdzanie prac domowych i ocenianie testów, uwalniając czas nauczycieli na bardziej kreatywną i interaktywną pracę z uczniami. Sztuczna inteligencja może również zapewnić dostęp do materiałów edukacyjnych w wielu językach, czyniąc naukę bardziej inkluzywną.

Wprowadzenie asystentów AI do procesu edukacyjnego nie tylko zwiększa jego efektywność, ale także czyni go bardziej dostępnym i spersonalizowanym. Technologie sztucznej inteligencji (AI) stają się zatem ważnym narzędziem w nowoczesnej edukacji, przyczyniając się do poprawy jakości nauczania i osiągnięć uczniów.

Nauczyciele wykorzystują sztuczną inteligencję do rozwiązywania problemów z pewną ostrożnością. Według badań, tylko 34% nauczycieli korzysta z AI oszczędnie, a 43% z umiarem. Znaczna liczba nauczycieli, około 40%, nigdy nie korzysta z sieci neuronowych, nawet do zadań administracyjnych. Jednocześnie wyniki podobnego badania przeprowadzonego wśród rosyjskich nauczycieli pokazują, że tylko 24% z nich nigdy nie korzystało z sieci neuronowych w swojej działalności zawodowej. Świadczy to o różnicach w podejściu do wdrażania technologii w procesie edukacyjnym.

Najczęstszym powodem, dla którego wielu nie korzysta z sieci neuronowych, jest brak świadomości ich możliwości. Badania pokazują, że 40% respondentów deklaruje brak czasu lub zasobów na naukę sztucznej inteligencji, a 38% nie wie, jak zintegrować AI ze swoją pracą zawodową. W rezultacie wielu nauczycieli nie zdaje sobie sprawy, jak sieci neuronowe mogą znacząco poprawić ich efektywność. Potwierdzają to samooceny ich umiejętności w zakresie sztucznej inteligencji: 43% uważa swoją wiedzę za przeciętną, a 37% za początkujących. Zwiększenie świadomości potencjału sieci neuronowych mogłoby ułatwić ich aktywniejsze wdrażanie w procesie edukacyjnym.Większość wykładowców jest skłonna zintegrować sztuczną inteligencję ze swoją praktyką, jeśli ich uczelnie zapewnią szkolenia z technologii AI (64%) i bezpłatny dostęp do narzędzi (65%). Ważne są również jasne wytyczne dotyczące dopuszczalnego wykorzystania AI na uniwersytetach (50%) oraz dostęp do udanych przykładów od kolegów (60%). Polski: Integracja sztucznej inteligencji z procesem edukacyjnym może znacząco poprawić jakość kształcenia i zwiększyć jego efektywność.

Według respondentów, obecnie dostępność zasobów na szkolenia z zakresu technologii AI na uniwersytetach pozostawia wiele do życzenia.

• Tylko 20% z pewnością stwierdziło, że otrzymało kompleksowy przewodnik dotyczący wykorzystania AI;
• 21% wie, co można, a czego nie można zrobić na uniwersytecie przy użyciu AI;
• 22% ma dostęp do zasobów na potrzeby szkolenia nauczycieli akademickich.

Czego nauczyciele oczekują od generatywnej AI w przyszłości

Według badania tylko 9% respondentów uważa, że ​​rola nauczyciela pozostanie niezmieniona wraz z rozwojem generatywnych sieci neuronowych. Jednocześnie 46% uczestników oczekuje znaczących zmian w swoich obowiązkach zawodowych, a 27% – umiarkowanych. Ponad 18% respondentów uważa, że ​​zawód nauczyciela ulegnie realnej transformacji. Świadczy to o rosnącym wpływie technologii na proces edukacyjny i konieczności adaptacji nauczycieli do nowych warunków.

Spośród osób spodziewających się umiarkowanych zmian w edukacji, 37% z przekonaniem deklaruje jasne zrozumienie przyszłej roli zawodowej nauczycieli. Jednak większość respondentów potrafi opisać tylko niektóre aspekty nadchodzących zmian lub nie potrafi jasno określić, co dokładnie zmieni się w ich zawodzie.

Przyszłe zmiany w roli nauczycieli to złożony problem. Od ponad roku na Uniwersytecie Państwowym w Tiumeniu prowadzone są eksperymenty mające na celu identyfikację funkcji dydaktycznych, które mogą być częściowo realizowane przez sztuczną inteligencję. Wyniki tych eksperymentów zależą nie tylko od możliwości technologicznych sieci neuronowych, ale także od wielu innych czynników, w tym od podejścia pedagogicznego i interakcji między nauczycielami a uczniami. Dlatego ważne jest, aby zastanowić się, w jaki sposób technologia może zostać zintegrowana z procesem edukacyjnym i jakie zmiany może to przynieść w roli nauczyciela.

Studenci wykazują niewielki entuzjazm dla interakcji z chatbotami zamiast z nauczycielami, mimo że edukacja nie została całkowicie przeniesiona do formatu cyfrowego. Kierunki studiów nadal zatrudniają asystentów i moderatorów, którzy pomagają w realizacji projektów i ułatwiają dyskusje. Co więcej, studenci generalnie nie czerpią korzyści z interakcji ze sztuczną inteligencją, ponieważ nie potrafią formułować precyzyjnych pytań, na które chatbot mógłby udzielić użytecznych odpowiedzi.

W ankiecie przeprowadzonej przez Digital Education Council omówiono konkretne kwestie dotyczące zmian w systemie oceniania na uniwersytetach. 54% uczestników zgodziło się, że powszechne wykorzystanie sieci neuronowych wymaga nowego podejścia do oceniania studentów, z czego 13% uważa, że ​​zmiany są pilnie potrzebne. 36% respondentów wyraziło bardziej ostrożną opinię, zauważając, że pewne zmiany są nadal konieczne. Tylko 10% uczestników nie widziało podstaw do pilnych reform w systemie oceniania.

Czytaj również:

Znaczenia czytania literatury nie można przecenić. Czytanie rozwija myślenie, wzbogaca słownictwo i poszerza horyzonty. Pomaga rozwijać inteligencję emocjonalną i sprzyja krytycznemu myśleniu. Regularne czytanie ma również pozytywny wpływ na pamięć i koncentrację. Co więcej, literatura pozwala nam zanurzyć się w różnych kulturach i epokach, co wzbogaca nasz wewnętrzny świat i sprzyja lepszemu zrozumieniu otaczającego nas świata. Ważne jest, aby wybierać różnorodne gatunki i autorów, aby w pełni wykorzystać potencjał czytania i jego wpływ na rozwój osobisty. Dla nauczycieli ważne jest, aby umieć określić, czy tekst został wygenerowany przez sieć neuronową. Kluczowymi oznakami są jednolitość stylu, brak głębi analizy i brak logicznych powiązań. Takie teksty często zawierają powszechne zwroty i wyrażenia formułkowe, co czyni je mniej unikalnymi i oryginalnymi. Warto również zwrócić uwagę na obecność błędów lub nieścisłości, które mogą być charakterystyczne dla tekstu generowanego maszynowo. Ponadto teksty generowane przez sieci neuronowe mogą nie uwzględniać kontekstu i specyficznych wymagań zadania, co czyni je mniej przydatnymi do celów edukacyjnych. Zrozumienie tych cech pomoże nauczycielom skutecznie oceniać jakość tekstów i identyfikować potencjalne problemy z oryginalnością.

Według badania 86% uczestników uważa, że ​​sztuczna inteligencja będzie w przyszłości aktywnie wykorzystywana w nauczaniu. Najczęściej wymieniane obszary i zadania, w których można by zintegrować sieci neuronowe to:

• szkolenie studentów w zakresie korzystania ze sztucznej inteligencji i oceny generowanych przez nią treści (27% wskazało, że aktywnie wspierają wdrażanie sztucznej inteligencji w tym zadaniu);
• tworzenie materiałów edukacyjnych (24%);
• opracowywanie zadań (23%);
• wspieranie studentów poza godzinami lekcyjnymi (21%).

Najwięcej głosów przeciwko wykorzystaniu sztucznej inteligencji oddano na rzecz wykonywania określonych zadań.

• ocenianie i generowanie opinii na temat prac studentów (15%);
• analizowanie opinii studentów na temat kursu (9%);
• projektowanie kursu (8%).

Zgodnie z wynikami ankiety, najczęstszą odpowiedzią uczestników była ostrożność: od 33% do 49% respondentów wyraziło chęć zbadania potencjału sztucznej inteligencji w różnych dziedzinach działalności. Świadczy to o rosnącym zainteresowaniu wdrażaniem sztucznej inteligencji, pomimo istniejących obaw i niepewności.

Jakie główne problemy nauczyciele widzą w sztucznej inteligencji?

Według badania ponad połowa nauczycieli (57%) wyraża pozytywne nastawienie do sieci neuronowych. Trzydzieści procent respondentów jest neutralnych, a tylko 13% ma negatywną opinię na temat tej technologii. Podobnie, badanie wykazało, że 51% nauczycieli nie uważa sieci neuronowych za zagrożenie dla swojej pracy. Trzydzieści jeden procent respondentów nie jest przygotowanych do formułowania prognoz w tej kwestii, a tylko 18% jest przekonanych, że sztuczna inteligencja będzie w stanie zastąpić nauczycieli. Dane te podkreślają rosnące zainteresowanie wdrażaniem technologii AI w procesie edukacyjnym i potrzebę omówienia ich wpływu na zawód nauczyciela.

Globalne badania rynku pracy wskazują, że zapotrzebowanie na nauczycieli będzie rosło, pomimo rozwoju sztucznej inteligencji. Wynika to z przeciwstawnych trendów demograficznych. W krajach Globalnego Południa, gdzie wskaźnik urodzeń jest wysoki, rośnie liczba uczniów w szkołach i na uczelniach wyższych. Jednocześnie w regionach o starzejącym się społeczeństwie rośnie potrzeba szkolenia dorosłych pracowników w zakresie nowych umiejętności. W związku z tym rola nauczycieli pozostaje kluczowa w edukacji i szkoleniu zawodowym, co podkreśla wagę ich pracy we współczesnym kontekście. Autorzy badania zidentyfikowali interesujący wzorzec: wpływ sztucznej inteligencji i związane z nią zagrożenia są postrzegane przez nauczycieli odmiennie w zależności od poziomu ich umiejętności w tym obszarze. Nauczyciele, którzy zaczynają opanowywać sztuczną inteligencję, rzadziej wierzą w konieczność zmian w metodach oceny i są również przekonani, że zmiany te doprowadzą do transformacji procesu edukacyjnego – tylko około 50% z nich podziela ten punkt widzenia. Jednocześnie nauczyciele z zaawansowanymi umiejętnościami w zakresie sztucznej inteligencji częściej twierdzą, że zmiany są konieczne: około 70% z nich jest przekonanych o pozytywnym wpływie zmian na nauczanie. Ta różnica w postrzeganiu podkreśla znaczenie zaawansowanych szkoleń i edukacji w zakresie sztucznej inteligencji (AI) dla efektywnej integracji nowych technologii z procesem edukacyjnym.

Nauczyciele z wysokimi kwalifikacjami w zakresie AI nie postrzegają sieci neuronowych jako zagrożenia dla swojej pracy. Według danych, 63% doświadczonych specjalistów nie wierzy, że AI może ich zastąpić, w porównaniu z zaledwie 45% początkujących. Sugeruje to, że doświadczenie z AI daje nauczycielom pewność, że zawód ten będzie się rozwijał, ale nadal będzie na niego zapotrzebowanie. Z kolei nauczyciele, którzy nie korzystają z AI lub korzystają z niej w ograniczonym zakresie, częściej wyrażają obawy dotyczące jej wpływu na swoją pracę.

Wśród powodów, dla których niektórzy respondenci odmawiają korzystania z AI w procesie edukacyjnym, szczególną uwagę poświęca się krytyce tej technologii. Opinie użytkowników na temat potencjalnych wad AI, takich jak brak interakcji międzyludzkiej i możliwe błędy w uczeniu się, odgrywają znaczącą rolę w kształtowaniu ich stanowiska. Krytyka ta podkreśla potrzebę starannej analizy i zrównoważonego podejścia do wdrażania sztucznej inteligencji w nauczaniu. Opracowanie skutecznych strategii uwzględniających zarówno korzyści, jak i ograniczenia sztucznej inteligencji (AI) może sprzyjać szerszemu wdrażaniu tej technologii w edukacji.

• 32% respondentów wyraziło obawy dotyczące potencjalnego negatywnego wpływu AI;
• 25% stwierdziło, że dostrzega więcej zagrożeń niż korzyści w jej stosowaniu;
• 24% po prostu nie dostrzega żadnych korzyści.

Nauczyciele nie mają poważnych obaw dotyczących swojego zawodu, ale wyrażają poważne obawy dotyczące wpływu generatywnych sieci neuronowych na proces edukacyjny. W badaniu 83% uczestników zauważyło, że uczniowie nie potrafią krytycznie oceniać treści generowanych przez sztuczną inteligencję. Ponadto 82% respondentów wyraziło obawę, że uczniowie zaczną nadmiernie polegać na AI, co może prowadzić do spadku ich umiejętności samodzielnego uczenia się i krytycznego myślenia.

Od czasu wprowadzenia ChatGPT nauczyciele na różnych poziomach coraz częściej wyrażają swoje obawy. Wielu ekspertów twierdzi, że korzystanie z technologii cyfrowych, w tym sztucznej inteligencji, negatywnie wpływa na pamięć i wyobraźnię, co wymaga bardziej aktywnego szkolenia tych umiejętności. Niektórzy twierdzą również, że wprowadzenie modeli generatywnych pogłębia ten problem. Ważne jest, aby pamiętać, że równowaga między innowacjami technologicznymi a tradycyjnymi metodami nauczania ma kluczowe znaczenie dla rozwoju zdolności poznawczych uczniów.

Czytaj również:

Laureat Nagrody Nobla argumentuje, że eseje generowane przez ChatGPT demonstrują studentom nieprawidłowe podejście do myślenia. Uważa, że ​​wykorzystywanie sztucznej inteligencji do pisania prac naukowych może prowadzić do powierzchownego rozumienia tematów i utrudniać rozwój krytycznego myślenia. Studenci, polegając na automatycznym generowaniu tekstu, ryzykują utratę umiejętności samodzielnej analizy i argumentacji. Podkreśla to wagę aktywnego zaangażowania studentów w proces uczenia się i potrzebę świadomego podejścia do nauki. Kluczowe jest rozwijanie umiejętności dogłębnej analizy i formułowania własnych pomysłów, zamiast polegania na gotowych rozwiązaniach dostarczanych przez technologię.

Alexey Lopatin, kierownik katedry na Kazańskim Narodowym Uniwersytecie Technicznym im. A.N. Tupolewa, w swoim felietonie dla Business Online podkreślił istotną kwestię wykorzystania sieci neuronowych w procesie edukacji. Zauważył, że studenci często bezmyślnie przyjmują informacje dostarczane przez sztuczną inteligencję, co prowadzi do powierzchownego przyswajania wiedzy. Stwarza to fałszywe wrażenie łatwości uczenia się i może prowadzić studentów do przekonania, że ​​takie podejście jest normą. Jednocześnie specjaliści IT zaczynają dostrzegać, że nadmierne poleganie na sieciach neuronowych w kodowaniu może negatywnie wpłynąć na rozwój kluczowych umiejętności programistów. Tradycyjnie umiejętności te rozwijano poprzez samodzielne rozwiązywanie problemów, co sprzyjało głębszemu zrozumieniu programowania i jego zasad. Ważne jest, aby zdać sobie sprawę, że skuteczna edukacja wymaga aktywnego zaangażowania i krytycznego myślenia, a nie tylko polegania na narzędziach sztucznej inteligencji.

Niedawne badanie przeprowadzone przez chińskich naukowców podsumowało różne dane dotyczące wpływu ChatGPT na wyniki uczniów. Wyniki były mieszane, ale ogólnie rzecz biorąc, istnieje tendencja do mniejszej pilności i mniejszego zaangażowania uczniów w naukę. Może to prowadzić do obniżenia jakości edukacji i spadku krytycznego myślenia wśród uczniów. Należy zauważyć, że pomimo użyteczności technologii, nie powinna ona zastępować tradycyjnych metod nauczania i aktywnego zaangażowania uczniów w proces uczenia się.

Pomimo obaw, większość nauczycieli ankietowanych przez Digital Education Council nie przewiduje zakazu korzystania z sieci neuronowych przez uczniów. Według badań, liczba studentów regularnie korzystających z tych narzędzi gwałtownie rośnie. W Wielkiej Brytanii, według danych z 2025 roku, 92% studentów przyznało się do korzystania z sieci neuronowych, podczas gdy rok wcześniej odsetek ten wynosił zaledwie 66%. Należy zauważyć, że wykorzystanie sieci neuronowych staje się integralną częścią procesu edukacyjnego, co podkreśla potrzebę adaptacji nauczycieli do nowych technologii. Nauczyciele mają różne podejście do postrzegania treści związanych ze sztuczną inteligencją w pracach akademickich. Niektórzy uważają, że wykorzystanie sztucznej inteligencji może wzbogacić proces uczenia się, dostarczając uczniom nowych narzędzi do analizy i kreatywności. Inni podkreślają znaczenie oryginalności i krytycznego myślenia, twierdząc, że prace tworzone z wykorzystaniem sztucznej inteligencji mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej wiedzy i umiejętności ucznia. Należy pamiętać, że treści związane ze sztuczną inteligencją mogą służyć jako źródło wsparcia, ale główny nacisk należy położyć na rozwijanie zdolności analitycznych i kreatywnych uczniów. Biorąc pod uwagę te opinie, studenci powinni być świadomi wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w swoich projektach, starając się znaleźć równowagę między technologią a własną wiedzą.

• Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) powinno być dozwolone tylko w odpowiedziach na zadania, które początkowo wymagały pracy z sieciami neuronowymi (a praca powinna ujawniać, co dokładnie zostało zrobione z pomocą sieci neuronowych) - 57% odpowiedziało w ten sposób.
• Kolejne 38% zagłosowało za odpowiedzią, że wykorzystanie sztucznej inteligencji powinno być dozwolone pod warunkiem, że student uczciwie o tym poinformuje (ponieważ ankieta dopuszczała wybór wielokrotny, pierwsza i druga kategoria mogą się pokrywać).
• 23% chciałoby całkowicie zakazać wykorzystywania sztucznej inteligencji podczas realizacji zadań.
• A kolejne 11% zamierza uczynić wykorzystanie sieci neuronowych obowiązkową częścią swoich zadań.

Większość respondentów (81%) uważa, że ​​ważne jest poznanie metod rozwijania krytycznego myślenia studentów w kontekście dostępności sztucznej inteligencji. Jednak, jak wspomniano wcześniej, tylko około 20% respondentów stwierdziło, że uniwersytety oferują wystarczającą liczbę materiałów i kursów dla nauczycieli. Podkreśla to potrzebę ulepszenia zasobów edukacyjnych, mających na celu przygotowanie nauczycieli do efektywnego wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie nauczania.