Spis treści:
Kurs z zatrudnieniem: „Zawód Metodysta od podstaw do PRO"
Dowiedz się więcej
- Kandydat nauk pedagogicznych,
- adiunkt Katedry Teorii Ekonomicznej Uniwersytetu Państwowy Uniwersytet Techniczny Lotnictwa w Ufie,
- Autor ponad 80 prac naukowych i dydaktyczno-metodycznych.
Niniejszy artykuł powstał na podstawie raportu przedstawionego na ogólnorosyjskiej konferencji „Cyfrowe nauki humanistyczne i technologie w edukacji”, zorganizowanej przez Moskiewski Państwowy Uniwersytet Psychologii i Edukacji (MSUPE) oraz Federację Psychologów Edukacyjnych Rosji. Materiał ten analizuje aktualne problemy związane z wprowadzaniem technologii cyfrowych do procesu edukacyjnego, a także ich wpływ na nauki humanistyczne. Szczególną uwagę poświęcono innowacyjnym metodom nauczania i ich skuteczności w nowoczesnych warunkach. Konferencja stała się platformą do dyskusji o nowych podejściach i wymiany doświadczeń między specjalistami z dziedziny pedagogiki i psychologii.
Przejście na nauczanie zdalne stanowiło nagłe wyzwanie dla całego sektora edukacyjnego, na które nie byli przygotowani ani administracja uczelni, ani nauczyciele, ani studenci. W ramach badań pedagogicznych przeprowadzonych na Państwowym Uniwersytecie Rolniczym w Ufie przeanalizowaliśmy problemy psychologiczne, pedagogiczne i organizacyjne, które pojawiły się w roku akademickim 2020-2021. W rezultacie dowiedzieliśmy się, z jakimi trudnościami borykają się nauczyciele i uczniowie, a także jakie subtelne i złożone konsekwencje tej zmiany nadal wpływają na proces edukacyjny.
Hierarchia akademicka i etykieta pedagogiczna zostały zastąpione równością online
Przejście na nauczanie zdalne radykalnie zmieniło relacje między nauczycielami a uczniami, podważając tradycyjne podporządkowanie. Zamiast formalnej etykiety akademickiej na pierwszy plan wysunął się styl komunikacji online. Ta zmiana wpłynęła na wszystkie aspekty interakcji, w tym na metody prezentacji materiału i poziom zaangażowania uczniów. Jak ta transformacja zaszła w środowisku edukacyjnym?
Wielu nauczycieli borykało się z poważnym brakiem umiejętności cyfrowych, co stało się oczywiste w kontekście nauczania zdalnego. Nie wszyscy z nich posiadali niezbędną wiedzę do pracy z nowoczesnymi aplikacjami, programami i urządzeniami. W rzeczywistości „przed pandemią COVID” wielu instruktorów, na przykład specjalizujących się w technologii spawalniczej, nie mogło sobie nawet wyobrazić nauczania online. Stanowiło to prawdziwe wyzwanie, wymagające szybkiej adaptacji i opanowania nowych technologii. Studenci, którzy podążali za instrukcjami instruktorów w tradycyjnych klasach, często znajdowali się w roli mentorów. Uczyli swoich rówieśników, jak instalować aplikacje, udostępniać ekrany w Zoomie i innych umiejętności. To sprawiło, że studenci zdali sobie sprawę, że instruktorzy nie byli jedynymi osobami, które mogły zarządzać i moderować proces uczenia się, co z kolei zburzyło ustaloną hierarchię w nauczaniu. Specyfika komunikacji online miała również znaczący wpływ na rozwój interakcji między użytkownikami. W środowisku cyfrowym komunikacja staje się szybsza i bardziej dostępna, zmieniając podejście do wymiany informacji. Komunikacja online pozwala ludziom znaleźć osoby o podobnych poglądach, dzielić się doświadczeniami i otrzymywać informacje zwrotne w czasie rzeczywistym. Stwarza to nowe możliwości budowania społeczności i poszerza granice komunikacji, co z kolei wpływa na interakcje społeczne i relacje.
W Internecie brakuje hierarchii, a wszyscy użytkownicy są traktowani na równi. Zwiększone obciążenie pracą akademicką sprawiło również, że tradycyjne standardy komunikacji biznesowej tracą na znaczeniu. Stworzyło to wyzwania zarówno dla nauczycieli, jak i uczniów. Gdy w ciągu dnia trzeba wysłać 250 wiadomości, naturalne jest, że rzadziej używa się standardowych zwrotów, takich jak „cześć”, „dziękuję” i „proszę”.
We współczesnej komunikacji biznesowej wiele osób woli używać emotikonów, aby zaoszczędzić czas. Prowadzi to jednak do utraty formalności korespondencji biznesowej. Znaczenie emotikonów jest często niejasne, co może prowadzić do nieporozumień. Na przykład, jeśli profesor odpowiada na wiadomość studenta dotyczącą pracy pisemnej emotikonem „miły”, nie zawsze jest jasne, co oznaczają: może to być wyraz wdzięczności za otrzymanie zadania lub komplement dla samej pracy. Używanie emotikonów w korespondencji biznesowej wymaga ostrożności, aby uniknąć nieporozumień i zachować profesjonalny ton.
Zacieranie się granic między życiem osobistym a zawodowym stało się jedną z przyczyn zachwiania hierarchii w procesie edukacyjnym. Przejście na nauczanie online skutecznie zmusiło profesorów do „otwarcia” swoich domów dla studentów, co spowodowało, że ich uwaga skupiła się nie tylko na pracy, ale także na środowisku domowym, członkach rodziny i zwierzętach domowych. W obliczu potrzeby szybkiej komunikacji wielu wykładowców dodało studentów do znajomych w mediach społecznościowych, umożliwiając im wgląd w dotychczas prywatne aspekty ich życia, takie jak subskrypcje, polubienia i posty odzwierciedlające osobiste poglądy religijne lub polityczne. Ta zmiana w dynamice interakcji między nauczycielami a uczniami podkreśla znaczenie zachowania granic i profesjonalizmu w środowisku edukacyjnym.
Granice czasowe w edukacji W tym procesie zapisy są usuwane. Studenci często przesyłają zadania laboratoryjne o 2:00 w nocy, a rano pytają, dlaczego ich wyniki nie zostały sprawdzone. Wykładowcy również muszą dostosować swoje harmonogramy. Na przykład osoby z małymi dziećmi często sugerują przeniesienie konsultacji online na wieczór, po tym, jak dzieci pójdą spać. Ta elastyczność harmonogramów odzwierciedla współczesne realia procesu edukacyjnego i potrzebę uwzględnienia indywidualnej sytuacji zarówno studentów, jak i wykładowców.
Jakie są konsekwencje takiego podejścia? Staliśmy się bardziej wyrozumiali w kwestii zakłóceń w harmonogramach pracy i wyłączania kamer przez studentów podczas zajęć online, ponieważ mogą oni czuć się niekomfortowo, pokazując swoje otoczenie. Uznaliśmy, że najlepszym rozwiązaniem jest umożliwienie im uczestnictwa w zajęciach nawet w takich warunkach. Ponadto staliśmy się bardziej wyrozumiali wobec braków wiedzy uczniów, co wpłynęło na ogólny poziom procesu edukacyjnego.
Istnieje legenda o tym, jak katolicki święty Franciszek z Asyżu przybył do lasu i wygłosił kazanie do ptaków. Przez cały rok staraliśmy się również przekazać nasze idee czarnym kwadratom. Trudno ocenić, czyje kazanie było bardziej skuteczne – świętego czy nasze. Niestety, musimy przyznać, że w rezultacie nasza wiedza i jej jakość znacznie się pogorszyły.
Zbadaj również:
Przydatne praktyki nauczania na odległość, które należy zintegrować z nauczaniem hybrydowym
W kontekście nowoczesnej edukacji W obecnych realiach nauczanie hybrydowe staje się coraz bardziej istotne. Połączenie tradycyjnych i zdalnych metod nauczania otwiera nowe możliwości dla studentów i wykładowców. Istnieje wiele przydatnych praktyk zdalnego nauczania, które można z powodzeniem dostosować do modelu hybrydowego.
Pierwszą rzeczą, którą należy rozważyć, jest wykorzystanie platform cyfrowych, aby ułatwić interakcję między studentami a wykładowcami. Zasoby online umożliwiają tworzenie interaktywnych zajęć, na których studenci mogą nie tylko zdobywać wiedzę, ale także aktywnie uczestniczyć w dyskusjach. Sprzyja to budowaniu społeczności i wymianie doświadczeń.
Kolejnym ważnym aspektem jest potrzeba przejrzystej struktury kursu. Nauczanie hybrydowe wymaga jasnego harmonogramu i jasno określonych celów dla poszczególnych zajęć. Pozwala to studentom lepiej zarządzać czasem i efektywnie rozdzielać wysiłki między zajęcia stacjonarne i zdalne.
Równie ważne jest wykorzystanie różnorodnych formatów treści. Wykłady wideo, podcasty, interaktywne zadania i quizy mogą znacznie zwiększyć zainteresowanie studentów i usprawnić przyswajanie materiału. Ważne jest dostosowanie treści do różnych stylów uczenia się, aby każdy student mógł znaleźć najbardziej odpowiedni sposób zdobywania wiedzy.
Ponadto należy zwrócić uwagę na informację zwrotną. Regularne ankiety i dyskusje pomogą instruktorom ocenić efektywność nauczania i wprowadzić niezbędne zmiany. Takie podejście pomaga stworzyć bardziej komfortowe i produktywne środowisko nauki.
Na koniec należy pamiętać o znaczeniu wsparcia i motywacji studentów. Nauka hybrydowa może być dla niektórych wyzwaniem, dlatego instruktorzy powinni być przygotowani na oferowanie pomocy i zasobów wspierających studentów przez cały czas trwania kursu.
Włączenie tych praktyk do nauczania hybrydowego nie tylko poprawi jakość edukacji, ale także pomoże stworzyć bardziej dynamiczne i adaptacyjne środowisko nauczania, spełniające współczesne wymagania.
Wypalenie zawodowe i zmęczenie zastąpiły dotychczasowy tok pracy.
Obciążenie pracą wykładowców znacznie wzrosło. Na przykład, po każdym wykonanym zadaniu lub pracy laboratoryjnej wymagana była pisemna informacja zwrotna. Chociaż nie była ona obowiązkowa, praktyka ta była zalecana, ponieważ ułatwiała integrację z systemem kształcenia na odległość i rozliczanie z ukończonych prac. Jednak pisanie informacji zwrotnej na temat zadań było dla wykładowców czasochłonne.
Czasu było niewiele. Nie było go wystarczająco dużo, aby szybko przekształcić tradycyjne programy nauczania w formaty cyfrowe. Nawet jeśli niektóre uniwersytety oferowały już wówczas kursy na odległość, nie spełniały one wymogów pełnoprawnego nauczania online i nie uwzględniały psychologicznych aspektów tej formy edukacji. Ważne jest, aby zrozumieć, że istnieje znacząca różnica między krótkim kursem a koniecznością prowadzenia pięciu wirtualnych wykładów dziennie. Skuteczna organizacja procesu nauczania w środowisku całkowicie online wymaga specjalnego podejścia i starannego opracowania treści. Wykładowcy byli zmuszeni do pilnego rozwiązania licznych problemów technicznych związanych ze sprzętem i oprogramowaniem. Poziom kompetencji cyfrowych był niski zarówno wśród wykładowców, jak i studentów, administracji szkolnej i urzędników wyższego szczebla oraz personelu wsparcia technicznego. W rezultacie nie można było uzyskać szybkiej pomocy, co komplikowało proces adaptacji. Optymalne rozwiązanie dla wykładowców obejmuje nowoczesny komputer, licencjonowane oprogramowanie, wysokiej jakości kamerę i mikrofon oraz specjalnie wyposażoną przestrzeń do prowadzenia zajęć. Jednak wraz z nieoczekiwanym przejściem na nauczanie zdalne, ten idealny scenariusz był daleki od powszechnego. Większość wykładowców stanęła przed poważnymi wyzwaniami związanymi z brakiem niezbędnego sprzętu i umiejętności jego obsługi. Ważne jest, aby zrozumieć, że skuteczne nauczanie zdalne wymaga nie tylko podstaw technicznych, ale także gotowości do adaptacji do nowych warunków. Nauczyciele często spotykają się z krytyką za rzekome niespełnianie współczesnych wymagań. Należy jednak pamiętać, że posiadamy wiedzę i umiejętności istotne w naszej pracy zawodowej. Umiejętność korzystania z konkretnych technologii, takich jak Skype, nie jest wyznacznikiem naszych kwalifikacji. Brak regularnej pracy z konkretnymi programami nie umniejsza naszych kompetencji. Każdy nauczyciel ma prawo nie znać niektórych narzędzi, jeśli nie są one związane z jego główną pracą.
Nauka online stała się dodatkowym i wyczerpującym obciążeniem dla nauczycieli. Znaczną ilość czasu i wysiłku poświęca się na pilne wdrażanie i dostosowywanie nowych programów edukacyjnych. To z kolei obniża satysfakcję z pracy. W rezultacie wielu nauczycieli zaczęło odczuwać wypalenie emocjonalne i zmęczenie fizyczne. Ta sytuacja wymaga uwagi i poszukiwania skutecznych rozwiązań, które pozwolą utrzymać zdrowie i motywację nauczycieli w kontekście kształcenia na odległość.
Przerobiony tekst:
Zobacz także:
Doświadczenie kształcenia na odległość, z jakim borykają się nauczyciele akademiccy, stało się ważnym etap w ich życiu zawodowym. Przejście na nauczanie online nie tylko zmieniło metody nauczania, ale także otworzyło nowe horyzonty rozwoju procesu edukacyjnego. Nauczyciele nauczyli się wykorzystywać nowoczesne technologie do interakcji z uczniami, zwiększając ich zaangażowanie i uczestnictwo. Zdalne nauczanie wymagało dostosowania materiałów dydaktycznych i metod oceny, wspierając kreatywne podejście do nauczania. To doświadczenie stanowiło nie tylko wyzwanie, ale także szansę na rozwój, pozwalając nauczycielom opanować nowe narzędzia i metody, które mogą być przydatne w przyszłości. W ten sposób nauczanie na odległość nie tylko nie osłabiło procesu edukacyjnego, ale także dało nauczycielom możliwość ponownego przemyślenia swoich podejść i zwiększenia elastyczności w szybko zmieniającym się świecie.
Przyjaźnie studenckie przerodziły się w przedsiębiorczość
Podczas „długiej kwarantanny” studenci napotkali wiele trudności i wysoki poziom stresu. Jednym z najbardziej zauważalnych zjawisk był zanik wzajemnej pomocy między studentami. Młody wykładowca na naszej uczelni, student studiów magisterskich i opiekun grupy, zauważył, że po przejściu na naukę online wielu studentów zaczęło zachowywać się jak „biznesmeni”. Za prostą pomoc, taką jak dzielenie się notatkami, wyjaśnianie materiału czy udzielanie wskazówek, zaczęli żądać wynagrodzenia pieniężnego. Ta zmiana w relacjach między studentami uwypukla wpływ nauki zdalnej na środowisko akademickie i relacje między studentami, co z kolei może negatywnie wpływać na atmosferę współpracy i wsparcia w procesie uczenia się.
Niektórzy mówią: „Wiem, jak rozwiązać ten problem, ale w obecnych warunkach będę świadczył usługi edukacyjne za opłatą”. Niektórzy klienci zgodzili się na jednorazową płatność, podczas gdy inni oferowali pokrycie kosztów dwóch zestawów testów: „Jeśli już świadczysz jakąś usługę, zrób jedną dla siebie i dla mnie”. Ostatecznie korepetycje stały się usługą outsourcingową. Jednak studenci z ograniczonymi środkami finansowymi znaleźli się w trudnej sytuacji i mieli zaległości w nauce, ponieważ brakowało im niezbędnego wsparcia i nie mogli sobie pozwolić na konsultację.
Zwrócenie się do prowadzącego o wyjaśnienia jest z pewnością możliwe, ale ze względu na duże obciążenie pracą instruktorów często jest to trudne. Na małych, wyspecjalizowanych wydziałach, które pracują tylko z określonymi grupami, interakcja między prowadzącym a studentami jest lepiej rozwinięta. Jednak w przypadku wydziałów ogólnouniwersyteckich, gdzie w wykładach uczestniczy do 200 osób, prowadzący po prostu nie ma czasu ani możliwości, aby poświęcić uwagę każdemu studentowi. Stwarza to trudności w uczeniu się i obniża jakość procesu edukacyjnego.
Jakie rozwiązania można zaproponować?
Ważne jest przywrócenie etyki komunikacji akademickiej i klasycznego podporządkowania pedagogicznego, zwłaszcza wśród studentów pierwszego roku. Po okresie kształcenia zdalnego konieczne jest przywrócenie poziomu wiedzy do standardów sprzed kwarantanny. Konieczne jest zniesienie rozluźnień wprowadzonych podczas pandemii, aby utrzymać wysokie standardy edukacyjne i jakość kształcenia studentów.
Aby kształcenie zdalne było efektywne, konieczna jest rewizja i optymalizacja obciążenia pracą nauczycieli. Kształcenie zdalne wymaga specjalnego podejścia zarówno pod względem metodycznym, jak i psychologicznym oraz organizacyjnym. Ważne jest regularne podnoszenie poziomu znajomości obsługi komputera przez nauczycieli i szkolenie ich w zakresie pracy z różnymi platformami. Podczas lockdownu wielu z nich rozpoczęło już opanowywanie usług cyfrowych i przechodzenie na technologie bezpapierowe, a proces ten należy kontynuować i rozwijać. Chociaż niektórzy wykładowcy z wielu uczelni nadal borykają się z koniecznością powielania materiałów, ważne jest stopniowe, całkowite przejście na formaty cyfrowe. To nie tylko uprości proces nauczania, ale także zwiększy jego efektywność. Ograniczenie biurokracji administracyjnej w instytucjach edukacyjnych jest kwestią priorytetową. Wykładowcy potrzebują większej swobody i autonomii; w przeciwnym razie staną się jedynie nadzorcami, tracąc swoją zawodową inicjatywę. Procedury biurokratyczne są często inicjowane przez osoby niezwiązane bezpośrednio z nauczaniem, a jedynie nadzorujące procesy. Napisanie okólnika lub instrukcji jest łatwe, ale gdyby sami słuchacze wygłosili choć jeden wykład, mogliby zrewidować wiele swoich decyzji. Wyeliminowanie nadmiernej biurokracji stworzy bardziej efektywne środowisko edukacyjne, w którym wykładowcy będą mogli wdrażać swoje pomysły i podejścia, co z kolei pozytywnie wpłynie na jakość kształcenia. Nauka online stała się ważną częścią współczesnego procesu edukacyjnego i aktywnie uzupełnia tradycyjne metody nauczania. Nie można jej jednak bezwarunkowo chwalić ani krytykować. Ważne jest, aby przeanalizować doświadczenia zdobyte podczas pandemii, uwzględniając zarówno jej pozytywne, jak i negatywne aspekty. Pozwoli nam to tworzyć efektywne kursy online, które odpowiadają potrzebom studentów i nauczycieli. Pochopne decyzje i niewystarczające przygotowanie przy wprowadzaniu nauczania online mogą negatywnie wpłynąć na jakość kształcenia. Dlatego ważne jest, aby podchodzić do rozwoju i integracji kursów online z rozwagą i odpowiedzialnością.
Przeczytaj również:
- Jak pandemia wpłynęła na jakość kształcenia na uniwersytetach
- Yandex przedstawił obszerny raport na temat problemów edukacji
- Wykłady offline na uniwersytetach: atawizm czy niezbędny format?
- Jaką przyszłość przewidują eksperci dla szkolnictwa wyższego?
