Historia muzyki elektronicznej: 10 najważniejszych kompozycji z początku XX wieku

Spis treści:

• Zmierzch miasta
• Symfonia rogów
• Poemat symfoniczny
• Głęboka noc
• Wyimaginowany krajobraz nr 1
• Etude aux tourniquets
• Poemat elektroniczny
• Kontakt
• Dr Who’s Motyw
• Trans-Europe Express

Pod koniec lat 70. syntezatory zaczęły dominować w muzyce pop, zapowiadając początek ery rave, techno i house na początku lat 80. Początków muzyki elektronicznej można jednak doszukiwać się znacznie wcześniej, w futuryzmie z początku XX wieku, który zapoczątkował eksperymenty z nowymi technologiami i formami brzmienia. Te wczesne eksperymenty utorowały drogę rozwojowi różnych gatunków muzyki elektronicznej, które nadal wpływają na muzykę współczesną.

Risveglio di una Citta

Data wydania: 1914. Rok ten był znaczący w historii, ponieważ właśnie w 1914 roku wybuchła I wojna światowa, która wpłynęła na wiele aspektów życia i rozwój krajów. W sferze kulturalnej rok 1914 był również naznaczony wieloma znaczącymi wydarzeniami i dziełami, które są aktualne do dziś. Ważne jest, aby zbadać ten okres, aby lepiej zrozumieć konsekwencje tych wydarzeń dla współczesnego społeczeństwa i sztuki.

Muzyka elektroniczna z początku XX wieku jest ściśle związana z ruchem futuryzmu, który obejmował różne formy sztuki. Luigi Russolo, oprócz twórczości muzycznej, tworzył również obrazy. Elementem spajającym jego twórczość było entuzjastyczne marzenie o zaawansowanej technologii i społeczeństwie przyszłości. Fascynacja technologią skłoniła kompozytorów, w tym Russolo, do eksploracji newtonowskich szumów, które stały się integralną częścią muzycznych eksperymentów. To odkrycie zapoczątkowało nowy kierunek w muzyce, który rozwija się do dziś.

Russolo, prawdziwy futurysta, stworzył manifest. W swojej pracy „Sztuka szumów” wzywa do odrzucenia konwencjonalnych koncepcji rytmu i melodii. Zamiast tego proponuje docenienie dźwięków, które otaczają nas w życiu codziennym, takich jak szum tramwajów, dźwięk silników i gwar miejskich tłumów. To podejście otwiera nowe horyzonty w postrzeganiu muzyki i sztuki, podkreślając znaczenie hałasu jako integralnej części naszego istnienia.

Russolo wyróżnił sześć kategorii hałasu dla swojej futurystycznej orkiestry: buczenie, gwizdy, szepty, zgrzyty, metaliczne uderzenia i piski. Aby wydobyć te dźwięki, kompozytor opracował intonarumori – unikatowe instrumenty, w których struny wibrują dzięki kółkom pokrytym kalafonią. W utworze „Risveglio di una citta” można usłyszeć ten innowacyjny instrument, który ukazuje nowe możliwości sztuki dźwiękowej i poszerza granice percepcji muzycznej.

A Symphony of Hooters

Data premiery: 1922. Ten rok stał się znaczący w historii, ponieważ miało w nim miejsce wiele wydarzeń, które wpłynęły na różne dziedziny życia. W branży filmowej rok 1922 upłynął pod znakiem premiery wielu kultowych filmów, które później stały się klasyką. Literatura również przeżywała gwałtowny rozwój, a wielu autorów eksperymentowało z nowymi stylami i gatunkami. Okres ten stał się ważnym etapem rozwoju kultury, pozostawiając ślad w historii sztuki i przemian społecznych.

Futuryści słyną ze swoich monumentalnych projektów. Awraamow doprowadził koncepcję podkreślania dźwięków miejskich do dramatycznego poziomu: kompozytor dyrygował miastem za pomocą flag sygnałowych z dachu budynku w Baku. Ten eksperyment stał się znaczącym wydarzeniem, podkreślając związek między muzyką a kulturą miejską i otwierając nowe horyzonty w postrzeganiu przestrzeni dźwiękowej miasta. Awangardowy kompozytor stworzył unikalną kompozycję dźwiękową, łącząc gwizdki fabryczne, syreny parowców, strzały armatnie, ryk samolotów, okrzyki i gwizd pary. W tej symfonii dźwiękowej dwie baterie artyleryjskie grały partię perkusyjną: karabiny maszynowe brzmiały jak werble, a duża artyleria pełniła rolę dużych bębnów. Główna część utworu należała do „Magistrala” – maszyny dźwiękowej składającej się z 50 gwizdków lokomotyw, zamontowanej na torpedowcu „Dostojny”. Kompozycja ta odzwierciedla syntezę brzmień industrialnych i potęgi militarnej, tworząc potężne doświadczenie słuchowe, które zanurza słuchacza w atmosferze dynamicznej epoki.

„Symfonia rogów” zawiera fragmenty tak znanych dzieł muzycznych, jak „Marsylianka” i „Hymn Międzynarodówki”. Nie są one jednak głównymi elementami kompozycji, lecz raczej uzupełnieniem szerszego kontekstu muzycznego.

Poème symphonique

Data premiery: 1928. Ten rok stał się znaczący w historii kina, ponieważ zaowocował premierą wielu kultowych filmów, które wpłynęły na rozwój kinematografii. Filmy z 1928 roku kontynuowały ewolucję kina niemego i przygotowywały widzów na przejście na dźwięk. Kino tamtych czasów aktywnie eksperymentowało z nowymi technikami i fabułami, co przyczyniło się do powstania unikatowych dzieł, które do dziś budzą zainteresowanie widzów i badaczy.

W „Poemacie symfonicznym” kompozytor Lévidis, wraz z Maurycym Martenotem, po raz pierwszy przedstawił fale Martenota. Ten wyjątkowy instrument muzyczny łączy w sobie klawisze przypominające fortepian i specjalną nić z przymocowanym pierścieniem, co pozwala na tworzenie unikalnych faktur dźwiękowych. Fortepian z falami Martenota wniósł znaczący wkład w rozwój muzyki współczesnej, otwierając nowe horyzonty dla kompozytorów i wykonawców.

Dźwięk jest generowany przez oscylator elektryczny i może być wytwarzany poprzez naciskanie klawiszy lub szarpanie struny. Wykonawca gra melodię prawą ręką, a barwę dźwięku lewą. Instrument posiada również przełącznik oktawowy, pozwalający graczowi na zmianę wysokości dźwięku i urozmaicenie kompozycji muzycznych.

Klawisze fortepianu z falami Martenota są bardzo czułe w porównaniu z klawiszami fortepianu. Lekkie dotknięcie klawisza palcem może wytworzyć potężny dźwięk, przypominający groźny ryk lub grzmot. Ta unikalna cecha pozwala muzykom naśladować dźwięki „niemuzyczne”, poszerzając horyzonty dźwiękowe i stwarzając nowe możliwości dla muzycznej kreatywności. Instrument ten stał się ważnym narzędziem we współczesnej sztuce muzycznej, umożliwiając eksperymentowanie z nietypowymi fakturami dźwiękowymi i efektami.

Głęboka noc

To dzieło zostało wydane w 1930 roku. Ten rok był ważnym momentem w historii, ponieważ ukazało się w nim kilka wpływowych dzieł, które wywarły głęboki wpływ na kulturę i sztukę. Dzieła z 1930 roku nadal przyciągają uwagę badaczy i miłośników sztuki, ponieważ odzwierciedlają ducha tamtych czasów i zachodzące w społeczeństwie zmiany. Rok 1930 można zatem uznać za ważny kamień milowy, który wyznaczył wiele późniejszych trendów w literaturze i innych formach ekspresji.

Eksperymenty elektroniczne znacząco rozwinęły przemysł muzyczny, co było możliwe nie tylko dzięki kompozytorom, ale także wynalazcom unikalnych instrumentów. Jednym z pierwszych i najważniejszych wynalazków w tej dziedzinie był theremin, opracowany przez radzieckiego inżyniera Lwa Theremina. Instrument ten otworzył nowe horyzonty w kreowaniu dźwięku i wpłynął na wiele gatunków muzycznych, od muzyki klasycznej po współczesne brzmienie elektroniczne. Theremin stał się symbolem syntezy muzyki i technologii, inspirując pokolenie muzyków do eksperymentowania z elektroniką.

Theremin to wyjątkowy instrument muzyczny, który nie wymaga klawiszy ani strun do wytworzenia dźwięku. Działa za pomocą dwóch oscylatorów o wysokiej częstotliwości: jeden utrzymuje stałą częstotliwość, a drugi zmienną. Kluczowym elementem theremina jest antena, która wykrywa ruch rąk wykonawcy w polu elektromagnetycznym. Ta interakcja pozwala na tworzenie nietypowych efektów dźwiękowych i melodii, dzięki czemu theremin stał się popularnym instrumentem w muzyce elektronicznej i gatunkach eksperymentalnych.

Lew Theremin przewidział przyszłość instrumentów muzycznych, które tworzą brzmienia radykalnie odmienne od muzyki tradycyjnej. Na tym nagraniu Theremin sam wykonuje standard jazzowy „Deep Night”, nadając mu unikalną dwoistość. Muzyka zachowuje swoją delikatność i zmysłowość, a jednocześnie zyskuje nowe, mechaniczne brzmienie. To połączenie tradycyjnych melodii i innowacyjnej technologii otwiera nowe horyzonty w sztuce muzycznej.

Wyimaginowany krajobraz nr 1

Data premiery filmu: 1939.

Cage tworzył kompozycje muzyczne, łącząc przypadkowe fragmenty i wykorzystując innowacyjne instrumenty. W swoim eseju „Cel: Nowa muzyka, nowe tańce” argumentował, że muzyka jutra będzie elektroniczna, a jej twórcami będą tancerze pracujący dla innych tancerzy. To podejście podkreśla interakcję muzyki i tańca, otwierając nowe horyzonty w świecie sztuki współczesnej.

Muzyka Johna Cage'a nie zawsze nadawała się do występów na żywo, ponieważ w swojej pracy studyjnej aktywnie wykorzystywał różne efekty, które zmieniały oryginalne brzmienie. Zdolność Cage'a do podkreślania poszczególnych instrumentów sprawiała, że ​​jego twórczość była mniej przewidywalna. Podczas gdy DJ-e końca XX wieku wykorzystywali technologię do dodawania efektów, ręczne metody Cage'a podkreślały jego unikalne podejście do tworzenia muzyki.

Utwór ten został stworzony do wykonania przez czterech muzyków, z których dwóch pełni rolę DJ-ów. Grają oni pojedynczą nagraną nutę, zmieniając prędkość płyty od 33 do 78 obr./min. Aby uzyskać ten efekt, wykonawcy podnoszą i opuszczają igłę. Manipulowanie igłą tworzy dodatkowe dźwięki, wzbogacając muzyczną paletę utworu.

Etude aux tourniquets

Data premiery filmu: 1948. Ten rok był znaczący w historii kina, ponieważ ukazało się wiele klasycznych dzieł, które wpłynęły na dalszy rozwój kinematografii. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują filmy, które do dziś są aktualne i są przedmiotem studiów w szkołach filmowych. Rok 1948 był czasem nowych idei i innowacyjnych podejść do tworzenia filmów, co zaowocowało pojawieniem się niezapomnianych postaci i fabuł, które pozostawiły trwały ślad w kulturze.

Pierre Schaeffer jest twórcą muzyki konkretnej – gatunku, w którym różne dźwięki są rejestrowane na taśmie filmowej, a następnie przetwarzane w celu tworzenia nowych utworów muzycznych. Proces ten obejmuje manipulację nagraniami dźwiękowymi, taką jak zmiana prędkości taśmy, montaż i nakładanie dźwięków. Muzyka konkretna otwiera nowe horyzonty w sztuce dźwięku, pozwalając kompozytorom tworzyć unikalne faktury dźwiękowe i kompozycje muzyczne oparte na rzeczywistych źródłach dźwięku.

Schaeffer, podobnie jak Cage w „Imaginary Landscape”, może być uważany za protodeusza. Aktywnie eksperymentował ze sprzętem muzycznym, stosując różne techniki manipulacji dźwiękiem. Przyspieszanie i zwalnianie nagrań, odtwarzanie ich od tyłu, nakładanie wielu ścieżek w mikserze, stosowanie filtrów, echa i sprzężenia zwrotnego – wszystko to stanowiło jego proces twórczy. Sprzężenie zwrotne, efekt akustyczny, występuje, gdy mikrofon przechwytuje dźwięk z głośników i przekazuje go z powrotem, tworząc zamkniętą pętlę. Te podejścia do produkcji muzycznej stały się podstawą nowych utworów i remiksów w erze rave. Eksperymenty Schaeffera otworzyły nowe horyzonty w świecie dźwięku i wywarły znaczący wpływ na rozwój muzyki elektronicznej. Kompozycje Schaeffera nie były wynikiem z góry przyjętej idei, lecz powstały z istniejących dźwięków, które nabierały nowego znaczenia. W przeciwieństwie do futurystów, którzy dążyli do oddania brzmienia otaczającego świata, Schaeffer skupiał się na konstruowaniu nowego doświadczenia muzycznego. W tej etiudzie francuski kompozytor używa bączka dla dzieci jako instrumentu muzycznego, podkreślając w ten sposób swoje nowatorskie podejście do muzyki i eksperymentowanie z dźwiękiem.

Poème électronique

Data premiery: 1958. Ten rok stał się punktem zwrotnym w historii, w którym narodziło się wiele ważnych wydarzeń i dzieł. Rok 1958 jest naznaczony ważnymi zmianami kulturowymi i społecznymi, które wpłynęły na przyszłość. Przemysł filmowy wypuścił filmy, które odcisnęły swoje piętno na historii, a w muzyce pojawiły się hity, które do dziś można usłyszeć w eterze. Ponadto na arenie politycznej miały miejsce ważne wydarzenia, które ukształtowały stosunki międzynarodowe. Rok 1958 był czasem, w którym świat zaczął się zmieniać, a jego dziedzictwo trwa do dziś. Muzyka elektroakustyczna wyrosła z muzyki konkretnej, wykorzystującej dźwięki o różnym pochodzeniu. Gatunek ten kładzie nacisk na eksperymentalne faktury dźwiękowe i metody kompozytorskie. Kompozytorzy często nie ustalali ścisłych reguł wykonawczych, pozwalając muzykom samodzielnie decydować o kolejności i czasie trwania poszczególnych fragmentów. Ta zasada przypadku otwiera nowe horyzonty w twórczości muzycznej, umożliwiając tworzenie unikalnych i niepowtarzalnych dzieł dźwiękowych. Muzyka elektroakustyczna eksploruje granice percepcji dźwięku, łącząc elektronikę i akustykę w celu osiągnięcia nowych rozwiązań artystycznych. Muzyka elektroakustyczna koncentruje się nie na melodii, ale na naturze dźwięku, jego barwie, barwie i cechach fizycznych. Edgard Varèse był jednym z pierwszych kompozytorów, którzy stosowali nietypowe barwy instrumentów. Zmieniał je podczas występów i przestrajał instrumenty na żywo, co położyło podwaliny pod dalszy rozwój miksu DJ-skiego. Te innowacje otworzyły nowe horyzonty w twórczości muzycznej i wpłynęły na nowoczesne podejście do produkcji muzycznej.

Utwór „Poème électronique”, stworzony przez Edgarda Varèse dla pawilonu na Wystawie Światowej, został zaprojektowany przez architekta Le Corbusiera. Varèse opracował unikalny system ponad 400 głośników, dzięki czemu muzyka stała się integralną częścią przestrzeni. Zmodyfikował akustykę ścian za pomocą azbestu i zsynchronizował taśmy muzyczne z oświetleniem. To podejście do projektowania dźwięku stało się później podstawą pracy właścicieli klubów, którzy organizowali imprezy rave, tworząc wyjątkową atmosferę interakcji między muzyką a przestrzenią.

Kontakte

Film trafił do kin w 1960 roku.

W latach 50. XX wieku w Niemczech rozwinęła się znacząca szkoła kompozytorów elektronicznych. W odpowiedzi na marginalizację awangardy w III Rzeszy, muzycy z Darmstadt i Kolonii dążyli do stworzenia nowych brzmień, których wcześniej w muzyce nie było. Podobnie jak fizycy, badali oscyloskopy i modulatory, próbując otworzyć nową przestrzeń muzyczną, dostępną jedynie poprzez eksperymenty technologiczne. Ta epoka stanowiła ważny etap w rozwoju muzyki elektronicznej, torując drogę dalszym innowacjom w projektowaniu dźwięku i kompozycji.

Celem ruchu było oddzielenie instrumentów elektronicznych od tradycyjnego akompaniamentu orkiestrowego i stworzenie dla nich unikalnych struktur, które nie naśladowałyby brzmienia skrzypiec i wiolonczel. Karlheinz Stockhausen stał się liderem tego ruchu, dążąc do pełnego zaprogramowania wszystkich aspektów kompozycji, w tym barwy, dynamiki, czasu trwania, głośności i brzmienia przestrzennego. Stockhausen aktywnie eksplorował nowe możliwości otwierane przez elektronikę, co przyczyniło się do powstania unikatowych dzieł muzycznych i poszerzenia granic sztuki muzycznej.

Utwór „Kontakte” prezentowany jest w dwóch wersjach: pierwsza zawiera połączenie instrumentów elektronicznych i tradycyjnych, a druga opiera się całkowicie na formatach elektronicznych. Co ważne, to właśnie elementy elektroniczne tworzą główną strukturę dzieła, co czyni je wyjątkowym we współczesnym kontekście.

Temat przewodni serialu Dr Who

Data premiery filmu: 1963.

Aby muzyka elektroniczna stała się częścią kultury popularnej, musiała przeniknąć do niej w niekonwencjonalny sposób. Od samego początku XX wieku futurystyczne brzmienie serialu przyciągało uwagę reżyserów science fiction, którzy śmiało włączali do swoich ścieżek dźwiękowych złożone kompozycje wykonywane na nietypowych instrumentach. Ta interakcja dźwięków elektronicznych z kinem przyczyniła się do spopularyzowania gatunku i uczyniła go bardziej przystępnym dla szerszej publiczności.

Serial „Doctor Who” jest uderzającym przykładem udanego połączenia eksperymentów, prostoty i powszechnej popularności. Stworzony przez Delię Derbyshire w BBC Workshop, stał się kultowym zjawiskiem. Pomimo ograniczonego budżetu, realizatorzy dźwięku w studiu wykorzystali pełen potencjał swojego sprzętu, aby stworzyć unikalne efekty dźwiękowe na potrzeby transmisji. Opracowali innowacyjną metodę, która pozwalała pojedynczej klawiaturze, składającej się z odzyskanych klawiszy fortepianu, sterować 12 generatorami fal dźwiękowych jednocześnie. To podejście stało się podstawą do stworzenia zapadających w pamięć elementów audiowizualnych serialu, co znacząco przyczyniło się do jego sukcesu i długowieczności.

Temat „Doctor Who” nadal jest jednym z najpopularniejszych wśród fanów science fiction. Wielu uważa go za wyjątkowy ze względu na unikalną fabułę, zapadające w pamięć postacie i innowacyjne podejście do narracji. Z każdym nowym sezonem i nowym Władcą Czasu serial przyciąga coraz większą rzeszę widzów, co potwierdza jego status klasyki gatunku. Nic dziwnego, że Doctor Who jest tematem dyskusji na forach i w mediach społecznościowych, a serial ten wciąż inspiruje nowe pokolenie twórców i widzów.

Trans-Europe Express

Data wydania: 1977.

Kraftwerk jest kluczowym ogniwem w rozwoju brzmienia elektronicznego, łącząc awangardowe eksperymenty z muzyką nowoczesną. Ich surowy, niemiecki styl doprowadził do powstania niemal tanecznego brzmienia, które stało się podstawą techno, pierwszego gatunku rave lat 80. Porównania z pionierami techno z Detroit, takimi jak Cybotron, ujawniają minimalne różnice w podejściu i estetyce, podkreślając wpływ Kraftwerk na scenę muzyki elektronicznej.

Kraftwerk stał się olśniewającym przykładem muzyki „tanecznej”, przyciągając uwagę nawet czarnej młodzieży, która tradycyjnie faworyzowała amerykańskie gatunki, takie jak funk i disco. Pomimo pozornego spokoju i powagi, ich muzyka charakteryzowała się potężnym rytmem, który porywało ludzi do działania. Podkreśla to uniwersalność ich brzmienia i wpływ na różne kultury muzyczne. Kraftwerk pokazał, że nawet eksperymentalna europejska muzyka elektroniczna może wzbudzić zainteresowanie i stać się popularna w kręgach tanecznych.