Historia projektu: „Pokonaj białych czerwonym klinem”

Spis treści:

• Wyłanianie się
• Geometria
• Idea i energia
• Forma
• Percepcja i reinterpretacja

W sekcji „Historia jednego projektu” omawiamy wybitne dzieła projektowe, omawiając powody ich pojawienia się, ich znaczenie i wpływ na ewolucję wizualną kultura.

Plakat zatytułowany „Pobić białych czerwonym klinem”, stworzony przez artystę El Lissitzky’ego, stał się jednym z najsłynniejszych symboli rosyjskiej awangardy. Powstał w okresie, gdy w Europie aktywnie rozwijały się idee artystyczne i poszukiwano nowych form autoekspresji w sztuce.

Lissitzky rozwijał go na styku futuryzmu, ruchu artystycznego kładącego nacisk na postęp, mechanizację i industrializację, oraz suprematyzmu, awangardowego stylu odrzucającego obiektywizm.

Wygląd

W szczytowym momencie konfliktu wewnętrznego Dyrekcja Polityczna Frontu Zachodniego zwróciła się do awangardowego stowarzyszenia artystycznego Unovis z prośbą o stworzenie plakatu.

W tamtym czasie plakaty propagandowe na dobre weszły już do arsenału walki politycznej i propagandy wspierającej rząd. Zazwyczaj plakaty te zawierały ilustracje przedstawiające nieatrakcyjne, żałosne lub odrażające wizerunki przeciwników, podczas gdy bohaterskie postacie reprezentowały tych, którzy stali po stronie autorów.

Awangarda artystyczna, jako innowacyjna forma ekspresji wizualnej, okazała się zbyt trudna do zrozumienia dla ogółu społeczeństwa, co uniemożliwiło jej wykorzystanie w ilustrowaniu plakatów. Jednak „Beat the Whites with the Red Wedge” można uznać za uderzający wyjątek od tego trendu.

Geometria

„Beat the Whites with the Red Wedge” zawiera formy geometryczne wykonane w trzech schematach kolorystycznych: czerwonym, białym i czarnym. Przestrzeń tła podzielona jest na dwie strefy: po lewej, zacienionej stronie, znajduje się biały okrąg, a po prawej, jaśniejszej, jakby w ruchu, czerwony trójkąt, który niczym klin atakuje biały okrąg.

Od 1915 roku suprematyści zaczęli eksperymentować z formami nieprzedmiotowymi na płaszczyźnie. Różnorodność kwadratów, kół i trójkątów, różniących się kolorem i rozmiarem, tworzy proste i harmonijne kompozycje suprematystyczne. W tym kontekście struktura kompozycyjna plakatu El Lissitzky'ego nie wydawała się zasadniczo nowa. Mimo to znaczenie zawarte w jego twórczości radykalnie zmieniło pojęcie nieprzedmiotowości.

Idea i energia

Chociaż formy suprematystyczne nie odpowiadają niczemu ze świata materialnego, w pracach Lissitzky'ego koło i trójkąt stają się symbolicznymi obrazami uosabiającymi Białą i Czerwoną Armię. Stosowanie klinowatej formy w formacjach wojskowych sięga czasów wypraw krzyżowych.

Dzieła suprematystyczne nie posiadają ruchu, jak abstrakcje Platona, które zdają się unosić w bezkresnym oceanie wieczności. Przekazują pierwotną ideę, podczas gdy plakat Lissitzky'ego jest przesiąknięty potężną – agresywną i skupioną – energią.

Pracę Lissitzky'ego charakteryzuje wyraźny wektor dynamiki, gdzie czerwony trójkąt przenika środek białego koła. Słowa „klin” i „czerwony”, niczym strumienie odrzutowe ze stożka rakietowego, przyspieszają elementy kompozycji, nadając im wygląd części urządzenia inżynieryjnego i zbliżając je do obrazów futurystycznego ideału.

Kierunek, w którym porusza się czerwony klin, jest znaczący: przesuwa się on z lewej do prawej, co odpowiada naturalnemu kierunkowi naszego spojrzenia, podobnie jak w przypadku czytania tekstu. Naukowcy podkreślają, że gdyby plakat został pokazany w lustrzanym odbiciu, z klinem wchodzącym w okrąg z prawej strony, straciłby on znaczną część swojej siły wizualnej.

Forma

Fakt, że plakat stał się jednym z kluczowych dzieł sztuki awangardowej, ma głębokie znaczenie. Artyści młodego pokolenia aktywnie przeciwstawiają swoje prace przestarzałym tradycjom malarstwa, oprawionego w drogie ramy, eksponowanego w przytulnych, bezpiecznych przestrzeniach, do których dostęp jest ściśle ograniczony, a każdy z tych obrazów istnieje w jednym egzemplarzu.

Sztuka jako przywilej małego kręgu wywołuje niezadowolenie wśród awangardy. Ich dzieło – plakat – powstaje w dużych nakładach i jest przeznaczone dla szerokiego grona odbiorców, gdzie każdy ma równe szanse na jego odbiór, niezależnie od tego, czy jest to niepiśmienny nastolatek, czy wyrafinowany koneser. Plakat nie jest jednak skazany na długie życie: zniszczy go wiatr, przemoczy deszcz, a może uszkodzi go chuligan.

Percepcja i reinterpretacja

Klasyczna forma, przedstawiona jako koło, w połączeniu z asymetrycznym elementem, takim jak klin, zaburza harmonię całej kompozycji. Tworzy to efekt niekompletności i dynamiki – technikę, która stała się tradycją w sztuce modernistycznej i rozwinęła się w trakcie eksperymentów El Lissitzky'ego.

Jedną z jej najsłynniejszych interpretacji jest plakat Aleksandra Rodczenki zatytułowany „Lengiz: Książki o wszystkich gałęziach wiedzy”.

Dmitrij Kozłow, badacz twórczości El Lissitzky'ego, twierdzi, że popularny projekt architektoniczny radzieckich kompleksów sportowych – okrągłe stadiony ze schodami w kształcie trójkątnych klinów – jest materializacją koncepcji „czerwonego klina” zaproponowanej przez Lissitzky'ego.

Dziś czerwony klin przenikający biały okrąg znajduje zastosowanie we wzornictwie odzieży, zegarków i okładek płyt muzycznych.