Opublikujmy to tutaj! Fragment z książki „Architektura doświadczeń”

Zawartość:

Planet9 Bureau zaprezentowało książkę „Architektura doświadczeń” poświęconą historii projektowania wystawienniczego. Za zgodą biura udostępniamy fragment pierwszej części książki, w której Zelfira Tregulova, była dyrektor Galerii Tretiakowskiej, dzieli się swoimi doświadczeniami we współpracy z architektami i projektantami wystaw. Materiał ten podkreśla znaczenie interakcji między sztuką a architekturą w tworzeniu unikalnych przestrzeni wystawienniczych.

Zelfira Tregulova, historyczka sztuki i kuratorka, pełniła funkcję dyrektorki Galerii Tretiakowskiej w latach 2015–2023 i wywarła znaczący wpływ na rozwój rosyjskich muzeów i projektowania wystaw. Rozpoczynając karierę pod koniec lat 80. od organizacji międzynarodowych wystaw sztuki, odbyła staż w renomowanym Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. Po pracy w moskiewskim Muzeum-Rezerwacie Kremla, a następnie na stanowisku dyrektorki ROSIZO, Tregulova ostatecznie objęła stanowisko dyrektorki Galerii Tretiakowskiej. Jej profesjonalna opinia była ceniona nie tylko w Rosji, ale i za granicą, co uczyniło ją znaczącą postacią w globalnej społeczności muzealnej. Obecnie Zelfira Ismaiłowna kontynuuje pracę jako niezależna kuratorka, tworząc wystawy i wprowadzając nowe idee do projektowania wystaw, dzięki czemu jej poglądy są szczególnie aktualne i interesujące dla specjalistów w tej dziedzinie.

Wystawa „Wielka Utopia: Rosyjska i radziecka awangarda 1915–1932” (1992–1993) była znaczącym osiągnięciem w dziedzinie projektowania wystaw. Prezentowano na niej 1500 obiektów z 56 muzeów na całym świecie, z wyłączeniem Afryki. Wystawa została otwarta w Kunsthalle we Frankfurcie, następnie przeniosła się do Stedelijk Museum w Amsterdamie, a ostatecznie do Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. Scenografia w pierwszych dwóch muzeach była interesująca, ale nie mogła się równać z propozycją Zahy Hadid w Nowym Jorku. Jej projekt stał się kamieniem milowym w projektowaniu muzeów, wyróżniając się skalą i wizjonerskim podejściem, ale niestety został zrealizowany tylko częściowo. Wystawa odcisnęła głębokie piętno na historii sztuki i designu, zwracając uwagę na znaczenie innowacyjnych podejść do prezentacji dziedzictwa kulturowego.

Przeczytaj także:

Zaha Hadid: awangardowa architektura i betonowe statki kosmiczne

Zaha Hadid stała się symbolem awangardowej architektury, znanej ze swoich odważnych i innowacyjnych projektów. Jej prace są często porównywane do betonowych statków kosmicznych, co podkreśla wyjątkowość i futuryzm jej stylu. Hadid wykorzystywała złożone geometryczne kształty i dynamiczne linie, tworząc budynki przypominające żywe organizmy zdolne do interakcji z otoczeniem.

Architektura Zahy Hadid jest nie tylko wizualnie uderzająca, ale także podejmuje ważne wyzwania funkcjonalne. Każdy z jej budynków jest starannie przemyślany, biorąc pod uwagę nie tylko estetykę, ale także praktyczne zastosowanie. Hadid dążyła do tworzenia przestrzeni, które inspirują i zaskakują, zapewniając jednocześnie użytkownikom komfort i wygodę.

Projekty Zahy Hadid, takie jak London Aquatics Centre i Rimini Museum of Contemporary Art, stały się kultowymi przykładami jej podejścia do architektury. Zainspirowała nowe pokolenie architektów, przesuwając granice tego, co możliwe i odkrywając nowe horyzonty w projektowaniu.

Praca Zahy Hadid pozostaje aktualna i pożądana, a jej dziedzictwo żyje w każdym nowym projekcie, który dąży do innowacji i oryginalności. Awangardowa architektura Hadid to coś więcej niż tylko budynki; to sztuka, która wzbogaca miejski krajobraz i zachwyca swoich odbiorców.

Odwiedziłem Muzeum Guggenheima kilka miesięcy przed jego otwarciem i obserwowałem, jak do londyńskiego biura Zahy Hadid wysyłano duże paczki ze zdjęciami. Dowiedziałem się, że architektka czerpie inspirację z rosyjskiej awangardy i konstruktywizmu, uważając je za główne etapy swojej twórczości, i przygotowuje coś imponującego. W rezultacie architektura wystawy harmonijnie łączy się z samymi dziełami, tworząc niepowtarzalny klimat i podkreślając znaczenie sztuki.

Odwiedziłem muzeum podczas remontu sal wystawowych. Prace prowadzono skrupulatnie i powoli, a do ostatniej chwili rezultat był niejasny. Codziennie przechadzałem się po pomalowanej na biało przestrzeni, gdzie granice między podłogą, ścianami i sufitem stopniowo się zacierały. W centrum tej bieli wzniesiono opływowy owalny obiekt, przypominający połówkę gigantycznej skorupki jajka. Mobilne obiekty Aleksandra Rodczenki zostały ostatecznie zainstalowane nad tą półkulą. Sala ta była poświęcona drugiej wystawie OBMOKH (1921), która zapoczątkowała erę konstruktywizmu. Wystawa zwróciła uwagę na nowe formy sztuki i architektury, odzwierciedlając pragnienie eksperymentów i innowacji w ówczesnym środowisku kulturalnym.

Scenografie Zahy Hadid wyróżniają się różnorodnością i niepowtarzalnością, co jest widoczne w każdym z jej dzieł. W sali „5x5 = 25” prace takich artystów jak Exter, Rodczenko, Popowa, Stepanova i Wiesnin są zamontowane na przezroczystym pleksi. Sprawia to wrażenie, jakby unosiły się w powietrzu, wzmacniając ich efekt wizualny. Rozwiązania artystyczne Hadid podkreślają wszechstronność i innowacyjność każdego dzieła, czyniąc je centrum uwagi i interakcji w przestrzeni.

Niestety, główny zamysł architekta – stworzenie gigantycznej instalacji poświęconej Wieży Tatlina – nigdy nie został zrealizowany. Plany zakładały, że instalacja zajmie całą wysokość muzeum, ale nie było na to czasu ani budżetu. Podjęto również decyzję o porzuceniu pierwotnego układu ekspozycji suprematystów Kazimierza Malewicza, który miał na celu rekonstrukcję wystawy „0.10” z 1915 roku, gdzie po raz pierwszy zaprezentowano „Czarny kwadrat”. Zaproponowany układ Zahy Hadid okazał się ryzykowny, co dało mi ważną lekcję: konieczne jest zrównoważenie ambitnych koncepcji scenografa z praktycznymi potrzebami i bezpieczeństwem eksponatów.

„Wielka Utopia” znacząco zmieniła postrzeganie roli architekta w projektowaniu wystaw. Architekci, wraz z kuratorami, stali się współautorami projektów, co pozwoliło im aktywniej uczestniczyć w kształtowaniu przestrzeni wystawienniczej i jej koncepcji. To podejście otworzyło nowe horyzonty dla interakcji między architekturą a sztuką, podkreślając znaczenie współtworzenia w inicjatywach kulturalnych.

Dowiedz się więcej o projektowaniu, subskrybując nasz kanał na Telegramie. Dzielimy się istotnymi wiadomościami, przydatnymi wskazówkami i inspirującymi pomysłami w dziedzinie designu. Dołącz do nas i bądź na bieżąco z najnowszymi trendami!

Przeczytaj dodatkowe materiały:

• Do ZSRR – z miłością. Fragment książki „Aleksander Rodczenko. W Paryżu. Z listów do domu”
• „Chuligani byli oburzeni tymi dużymi, czarnymi”. Fragment książki „Człowiek nie może żyć bez cudu”
• Ciemny pokój za tekturową ścianą. Fragment książki „Rozdroża rosyjskiej awangardy”