Projekty, których nigdy nie było: Miasta Kisho Kurokawy

Spis treści:

• Miasto rolnicze (1960)
• Pływające miasto (1961)
• Miasto spiralne (1961)
• Miasto liniowe, czyli „Metamorfozy '65” (1961)
• Centrum Pompidou (1971)

W sekcji „Projekt, którego nigdy nie było” omawiamy interesujące i znaczące, a jednak niezrealizowane projekty z zakresu architektury i urbanistyki. W tym artykule przyjrzymy się koncepcjom Kisho Kurokawy dotyczącym miast, które mogłyby stać się idealnymi miejscami do życia i marzeń wielu ludzi. Projekty te prezentują unikalną wizję przyszłości środowiska miejskiego i stanowią inspirację dla współczesnych projektantów i architektów.

W latach 50. XX wieku, po zakończeniu II wojny światowej, Japonia aktywnie odbudowywała zdewastowane miasta, co przyczyniło się do znacznego wzrostu liczby ludności. W tym czasie występował dotkliwy niedobór mieszkań dla obywateli. Początkową odbudowę przeprowadzono z uwzględnieniem zaleceń Międzynarodowego Kongresu Architektury Nowoczesnej. Zgodnie z tymi zaleceniami miasta musiały wyraźnie oddzielić obszary mieszkalne, strefy przemysłowe, dzielnice rozrywkowe i infrastrukturę transportową. Takie podejście pozwoliło na stworzenie wygodniejszych i bardziej funkcjonalnych przestrzeni miejskich, przyczyniając się do poprawy jakości życia i rozwoju gospodarczego.

Pod koniec lat 60. XX wieku niektórzy japońscy architekci zdali sobie sprawę, że tradycyjny styl życia staje się dla ludzi uciążliwy. W 1960 roku, podczas Światowej Konferencji Designu w Tokio, grupa innowatorów przedstawiła manifest zatytułowany „Metabolizm: Propozycje Nowego Urbanizmu”. Wydarzenie to stało się punktem wyjścia dla futurystycznego ruchu w architekturze japońskiej, który do dziś wpływa na środowisko architektoniczne. Koncepcje metabolizmu, oparte na ideach elastyczności, adaptacji i organicznej interakcji z otoczeniem, inspirują architektów do tworzenia innowacyjnych i zrównoważonych przestrzeni miejskich.

Jedną z najbardziej prominentnych postaci ruchu metabolizmu był młody i utalentowany architekt Kisho Kurokawa. Mając zaledwie 26 lat, odsłonił swoją kapsułową wieżę Nakagin, która stała się symbolem japońskiego metabolizmu. Niestety, to niezwykłe dzieło architektoniczne ma zostać rozebrane, co rozpoczęło się w kwietniu 2022 roku. Utrata budynku Nakagin będzie znaczącą stratą dla dziedzictwa architektonicznego Japonii i świata, ponieważ ucieleśnia on unikalne idee i innowacje tkwiące w koncepcji metabolizmu. Kisho Kurokawa to wybitny japoński architekt znany ze swoich innowacyjnych projektów i unikalnego podejścia do architektury. Urodzony w 1934 roku, stał się kluczową postacią japońskiego ruchu architektonicznego. Kurokawa aktywnie wykorzystywał koncepcję „architektury organicznej”, łącząc w swoich dziełach naturę z technologią. Jego projekty, takie jak Narodowe Muzeum Sztuki w Osace i budynek NHK w Tokio, odzwierciedlają harmonię między środowiskiem naturalnym a nowoczesną technologią. Kurokawa był również jednym z założycieli ruchu metabolizmu, którego celem było tworzenie architektury zdolnej do adaptacji i ewolucji z biegiem czasu. Jego prace wciąż inspirują architektów i projektantów na całym świecie, podkreślając znaczenie zrównoważonego rozwoju i integracji natury z przestrzenią miejską. Dowiedz się więcej o wpływie Kisho Kurokawy na architekturę nowoczesną i jego dziedzictwie w tej dziedzinie.

Kisho Kurokawa, urodzony 8 kwietnia 1934 r., spędził dzieciństwo w trudnych warunkach lat wojny. Jednak w młodości był świadkiem japońskiego „cudu gospodarczego”, który wywarł znaczący wpływ na jego kreatywne i wizjonerskie myślenie. Zdobył wysokiej jakości wykształcenie architektoniczne, studiując na uniwersytetach w Kioto i Tokio pod okiem znanego architekta Kenzo Tange. W 1962 roku Kurokawa założył własną firmę architektoniczną, co stanowiło ważny kamień milowy w jego karierze i wniosło znaczący wkład w rozwój nowoczesnej architektury japońskiej. Kurokawa podkreślał, że współcześni architekci i urbaniści muszą koncentrować się na przyszłości, biorąc pod uwagę szybki rozwój świata. Z każdą mijającą dekadą potrzeby mieszkańców miast będą się zmieniać i aby zapobiec przekształcaniu się przestarzałych miast w izolowane przestrzenie, należy postrzegać je nie jako statyczne „maszyny”, lecz jako „żywe organizmy”. Takie miasta „żywią się”, rosną i rozwijają się zgodnie z własnymi prawami. Koncepcje te mogą stanowić podstawę do stworzenia architektury metabolicznej, promującej harmonijne współistnienie ludzi i środowiska miejskiego.

Kurokawa ma projekty, które pozostały jedynie na papierze lub jako modele. Przyjrzyjmy się pięciu jego pomysłom, które nadal inspirują i zadziwiają, nawet po 60 latach. Projekty te odzwierciedlają wyjątkowe podejście architekta do projektowania i architektury, podkreślając jego wizję przyszłości i innowacyjne pomysły.

Miasto rolnicze (1960)

W 1959 roku Kisho Kurokawa zaobserwował niszczycielską siłę tajfunu w zatoce Ise. To doświadczenie stało się kluczowym momentem w jego życiu i zainspirowało go do opracowania koncepcji Miasta Rolniczego. Głównym celem tego projektu było stworzenie samowystarczalnej i odpornej na katastrofy społeczności. Kurokawa dążył do zintegrowania różnych aspektów rolnictwa i życia miejskiego, co minimalizowałoby ryzyko związane z żywiołami i zapewniało zrównoważony rozwój.

Architekt opisał projekt następująco: ulice stanowią główną strukturę, a budynki stanowią jej podbudowę. Kurokawa czerpał inspirację z Kioto, gdzie nie ma placów, a jedynie siatka ulic złożona z szeregu domów. Podkreśla to znaczenie ulic jako elementów porządkujących środowisko miejskie, które kształtują niepowtarzalny wygląd i charakter okolicy.

Architekt stworzył kratownicową megastrukturę złożoną z betonowych płyt osadzonych na czterometrowych palach. Szerokie ulice zaprojektowano tak, aby pomieścić drogi i kolej jednoszynową, a pod nimi znajdą się media, w tym woda i prąd. Na skrzyżowaniach dróg zaplanowano budynki mieszkalne i administracyjne, co zapewni wygodę i funkcjonalność infrastruktury miejskiej.

Kurokawa zaproponował koncepcję domów w kształcie „grzybka”, zbudowanych na drewnianych palach i pozbawionych ścian nośnych. Budynki te są wyposażone w masywny aluminiowy dach z świetlikami. Projekt ten podkreśla dążenie architekta do połączenia dwóch kluczowych koncepcji: ściany i dach powinny stanowić jedną całość. Takie podejście tworzy unikalny styl architektoniczny, w którym elementy konstrukcyjne harmonijnie ze sobą współgrają, podkreślając nowoczesność i funkcjonalność przestrzeni mieszkalnej. Życie codzienne w mieście ma rozwijać się nad ziemią, uwalniając więcej przestrzeni dla rolnictwa i chroniąc domy przed niszczycielskimi skutkami tajfunów. Takie podejście zapewni zrównoważony rozwój infrastruktury miejskiej i pozwoli zachować grunty rolne, co jest ważnym aspektem bezpieczeństwa żywnościowego.

Kurokawa dążył do zniesienia tradycyjnego podziału na miasto i wieś. Wyobrażał sobie struktury rolnicze jako autonomiczne, zaawansowane technologicznie osiedla, zdolne do swobodnego rozwoju. Podstawą tego podejścia była rama o wymiarach 500 na 500 metrów, zaprojektowana tak, aby pomieścić 200 osób. Ten standardowy plan architektoniczny uprościł proces budowy i dalszego rozwoju infrastruktury miejskiej.

Pływające miasto (1961)

Kurokawa przewidywał, że miasta w przyszłości będą borykać się z przeludnieniem, dlatego zaczął rozwijać koncepcję miasta na wodzie. Architekt planował rozpocząć realizację tego projektu równocześnie z budową nowego międzynarodowego lotniska w rejonie Narita, niedaleko Tokio. Ten innowacyjny pomysł mógłby być rozwiązaniem problemów urbanistycznych związanych ze wzrostem liczby ludności i ograniczeniami przestrzennymi w megamiastach.

Pływające miasto ma przypominać mieszkalne „lilie wodne” połączone mostami i drogami. Ta unikalna konstrukcja oferuje możliwości swobodnego rozwoju i adaptacji, tworząc harmonijne współistnienie człowieka z naturą. Pływające miasto symbolizuje innowację w architekturze i planowaniu urbanistycznym, oferując zrównoważone rozwiązania dla życia na wodzie.

Architekt dążył do oddzielenia ruchu samochodowego od pieszego, proponując umieszczenie dróg i mostów na górnym poziomie. Chociaż chodniki biegną pod spodem i nie zawsze są wygodne, zajmują znaczną przestrzeń na peronach mieszkalnych. Każdy peron jest dodatkowo wyposażony w port dla promów i statków towarowych. Kurokawa zaprojektował również system schodów ruchomych łączących drogi z peronami oraz nabrzeże z portem, zapewniając pieszym wygodne poruszanie się i poprawiając funkcjonalność przestrzeni.

W Pływającym Mieście każdy mieszkaniec ma możliwość samodzielnego wyboru materiałów budowlanych do swojego domu. Zapewnia to niepowtarzalność i indywidualność każdej „lilii wodnej”, pozwalając na tworzenie niepowtarzalnych rozwiązań architektonicznych i odzwierciedlenie osobistego stylu właściciela. Takie podejście przyczynia się do różnorodności i walorów estetycznych przestrzeni miejskiej.

Spiralne Miasto (1961)

Kurokawa dążył do rozwoju Miasto nie tylko w pionie i poziomie, ale także po mniej oczywistych trajektoriach. Jego badania doprowadziły go do koncepcji spiralnej struktury, która pozwala ludziom poruszać się po przekątnej w górę i w dół budynków. Ten innowacyjny pomysł otwiera nowe horyzonty dla architektury i planowania urbanistycznego, umożliwiając tworzenie bardziej funkcjonalnych i komfortowych przestrzeni do życia i pracy.

W Koncepcja „The Spiral City” architekt zainspirował się formą DNA, tworząc dynamiczną przestrzeń z wydzielonym przepływem. Samochody w tym mieście mogą poruszać się po skomplikowanych trasach dzięki wielopoziomowym wiaduktom, eliminując potrzebę budowy chodników. Piesi natomiast będą mogli przejść bezpośrednio z ulicy do centrum wybranego budynku i swobodnie przemieszczać się między wieżowcami, zapewniając wygodę i bezpieczeństwo. Spiral City to innowacyjny model projektowania urbanistycznego, który optymalizuje relację między transportem a infrastrukturą miejską.

Poruszanie się po gęsto zaludnionym mieście to skomplikowane zadanie. Później architekt wdrażał swoje pomysły w życie, testując je w mniejszych projektach, takich jak Centrum Pompidou. To podejście pozwoliło mu zoptymalizować projekt struktur miejskich i poprawić funkcjonalność przestrzeni publicznych.

Miasto liniowe, czyli „Metamorfozy '65” (1961)

Koncepcja miasta liniowego Kurokawy zrodziła się z jego refleksji nad miejscem człowieka w szybko urbanizującym się świecie. Uznał on, że we współczesnych warunkach jednocześnie istnieje poczucie osamotnienia i potrzeba ciągłej interakcji z innymi. Idea ta podkreśla wagę tworzenia środowisk miejskich, które promują więzi społeczne i zmniejszają izolację. Miasto liniowe staje się odpowiedzią na wyzwania nowoczesności, oferując harmonijne współistnienie indywidualności i interesów publicznych, co jest szczególnie istotne w erze szybkiego rozwoju metropolii.

Architekt doszedł do wniosku, że miasta tradycyjnie formują się promieniście wokół bardziej rozwiniętego centrum, które przyciąga główne strumienie ludzi. Prowadzi to do degradacji obrzeży, ponieważ zasoby i inwestycje koncentrują się w centrum biznesowym. Takie rozproszenie zasobów utrudnia rozwój i wzmacnianie lokalnych społeczności. Aby stworzyć zrównoważone przestrzenie miejskie, konieczne jest uwzględnienie interesów i potrzeb wszystkich dzielnic, a nie tylko strefy centralnej. Pomoże to zrównoważyć rozwój infrastruktury miejskiej i poprawić jakość życia mieszkańców obrzeży.

Kurokawa zaproponował koncepcję długiego, liniowego miasta, w którym każdy budynek będzie zawierał wszystkie niezbędne sklepy i usługi dla mieszkańców. Skróci to czas dojazdu i ułatwi częstsze spotkania między ludźmi. W rezultacie mieszkańcy będą mogli nawiązywać trwałe relacje osobiste w swoich domach, a nie tylko w środowisku biurowym. Takie podejście nie tylko poprawi jakość życia, ale także stworzy bardziej spójną społeczność, w której interakcje między ludźmi staną się naturalne i wygodne.

Kurokawa opracował koncepcję miasta liniowego, Zainspirowany strukturą komórki organizmu. Model ten zawiera wszystkie niezbędne elementy, które po połączeniu tworzą jeden, funkcjonalny organizm. Wyobrażał sobie miasto rosnące i rozwijające się jak komórka, dzielące się na nowe struktury. Liniowa forma miasta miałaby się rozwijać w różnych kierunkach, odpowiadając na rzeczywiste potrzeby mieszkańców, a nie na z góry ustalony plan urbanistyczny. Takie podejście pozwala na stworzenie bardziej elastycznego i adaptacyjnego środowiska miejskiego, zdolnego do reagowania na zmiany i potrzeby mieszkańców.

Centrum Pompidou (1971)

Kurokawa wziął udział w konkursie na projekt Centrum Pompidou w Paryżu. Chociaż jego praca nie została wybrana, jury doceniło projekt specjalnym wyróżnieniem podczas ceremonii ogłoszenia finalistów. Świadczy to o wysokim poziomie jego kreatywności i oryginalności, podkreślając znaczenie jego wkładu w społeczność architektoniczną. W przeciwieństwie do „Linear City”, projekt Kurokawy miał już stałe centrum, ponieważ konstrukcja została zintegrowana z istniejącym budynkiem. Niemniej jednak Kurokawa podszedł do zadania w oryginalny sposób: zamierzał przekształcić Centrum Pompidou w miasto w mieście, połączone ze starym Paryżem różnymi szlakami. To podejście podkreśla wyjątkowość i innowacyjność koncepcji architektonicznej, tworząc harmonijną interakcję między nowoczesnymi i historycznymi elementami środowiska miejskiego.

Kurokawa zaproponował stworzenie konstrukcji przypominającej „siatkę waflową” o wymiarach 27 metrów szerokości i długości oraz wysokości sufitu wynoszącej pięć metrów. Taka konstrukcja miała zapewnić stabilność budynku i podzielić go na konwencjonalne „plastry miodu”, z których każdy pełniłby unikalną funkcję w zależności od rodzaju dzieła sztuki. Koncepcja ta pozwala na elastyczną adaptację przestrzeni na różne wydarzenia i wystawy, dzięki czemu budynek staje się wielofunkcyjny i zwraca uwagę na współczesne praktyki artystyczne.

Muzeum można zwiedzać na trzy sposoby: z Metro, przez główne wejście na parterze i przez dach za pomocą kładki ukośnej. Wszystkie wejścia, z wyjątkiem dachu, są przejściowe, co pozwala zwiedzającym wyjść po drugiej stronie budynku lub kontynuować podróż linią metra. Dzięki temu zwiedzanie muzeum jest wygodne i dostępne dla każdego.

Aby skutecznie wdrożyć koncepcję „miasta w mieście”, ważnym elementem było stworzenie przestrzeni wodnych przy każdym wejściu i wyjściu. W metrze znajdował się basen, który nie tylko poprawia atmosferę, ale także ułatwia mieszkańcom komfortowe podróżowanie. Na parterze zainstalowano ogród wodny, pełniący funkcję naturalnego filtra i dodający zieleni do przestrzeni. Sztuczny strumień na dachu uzupełnia te elementy, tworząc niepowtarzalny klimat i optycznie powiększając przestrzeń miejską. Takie rozwiązania sprawiają, że przejście przez Centrum jest nie tylko wygodne, ale i estetyczne, podkreślając harmonię natury i miejskiego krajobrazu.

Aby nadać budynkowi niepowtarzalny wygląd i oddzielić go od otaczającego środowiska miejskiego, Kurokawa zaproponował schodkową konstrukcję architektoniczną z tarasami. Tarasy te mogą służyć jako miejsca siedzące dla zwiedzających, zapewniając komfortową przestrzeń do relaksu i spotkań towarzyskich. W rezultacie przestrzeń wewnętrzna budynku może zostać zoptymalizowana, co pozwala na wygospodarowanie większej przestrzeni na wystawy i biura administracyjne. Takie podejście nie tylko poprawia funkcjonalność, ale także tworzy harmonijną interakcję między naturą a architekturą.

Dowiedz się więcej o projektowaniu, subskrybując nasz kanał Telegram. Tutaj znajdziesz najnowsze wiadomości, pomocne wskazówki i inspirację dla Twojej kreatywności. Nie przegap najnowszych trendów w projektowaniu!

• Kurokawa Kisho, Metabolizm w architekturze, 1977
• Koolhaas / Obrist. Projekt Japonia. Metabolism Talks, 2011

Przeczytaj także:

• Pole eksperymentów: Ziemia jako materiał do projektowania
• 5 szkół o nietypowym designie
• Czym jest organiczny modernizm
• Czym jest Japandi