Sztuka publiczna w Rosji: Jak artysta może wejść na scenę miejską

Spis treści:

• Obawy i ryzyko początkującego artysty publicznego
• Na co musisz być przygotowany
• Jak zacząć tworzyć sztukę publiczną
• Współpraca z agencjami rządowymi, właścicielami, mieszkańcami
• Proces i komunikacja z mieszkańcami
• Jak rozwijać się jako artysta publiczny i dokąd się udać

Sztuka publiczna staje się ważnym narzędziem ekspresji publicznej, aktywnie wpisując się w festiwale, projekty kulturalne i komercyjne. W przeciwieństwie do innych form sztuki ulicznej, sztuka publiczna jest legalną praktyką skierowaną do szerokiej publiczności. Stwarza możliwości pokojowej interakcji z widzem i dąży do nawiązania dialogu ze społeczeństwem. Sztuka publiczna zwraca uwagę na problemy społeczne i kulturowe, czyniąc ją dostępną i zrozumiałą dla każdego.

Projektantka, ilustratorka i artystka publiczna, rezydentka stowarzyszenia twórczego ÖVVÖ, aktywnie eksploruje sztukę uliczną w Republice Komi i Rosji. Brała udział w festiwalach sztuki ulicznej, takich jak Stenograffia w Jekaterynburgu, a także StarTui i Layers w Syktywkarze, gdzie malowała różne obiekty. W 2024 roku jest kuratorką festiwalu Layers, kontynuując rozwój i popularyzację sztuki ulicznej w regionie.

Obawy i ryzyko początkującego artysty publicznego

Moje pierwsze spotkanie ze sztuką publiczną nastąpiło niespodziewanie. W 2023 roku współzałożyciel stowarzyszenia twórczego ÖVVÖ, którego jestem członkinią, podzielił się informacją o festiwalu sztuki ulicznej w Syktywkarze. Od razu poczułam potrzebę wzięcia w nim udziału jako artystka. Nie miałam doświadczenia w pracy ze środowiskiem miejskim, ale chęć poszerzenia granic mojej kreatywności i włączenia ilustracji do nowych formatów stała się dla mnie ważnym celem. Udział w takim festiwalu stanowił wyjątkową okazję do przyczynienia się do rozwoju sztuki ulicznej i interakcji z otoczeniem miejskim.

Po pewnym czasie wybrałem swój pierwszy obiekt sztuki publicznej – przystanek autobusowy. Przygotowałem szkic, który kuratorzy festiwalu natychmiast zatwierdzili u lokalnych władz. Kupuję potrzebne materiały, w tym farbę, i zaczynam malować.

Pierwsze doświadczenie zawsze wywołuje strach i ekscytację. Przechodząc ze świata cyfrowego do przestrzeni fizycznej, często tracimy poczucie zakresu pracy. Przyzwyczajenie się do nowej skali może być trudne, zwłaszcza gdy wzrasta ona dziesiątki, a nawet setki razy. Ta transformacja wymaga adaptacji i ponownego przemyślenia podejścia do realizacji zadań, co może stanowić prawdziwe wyzwanie. Ważne jest, aby zrozumieć, że takie doświadczenie, pomimo trudności, przyczynia się do rozwoju osobistego i zawodowego.

Współczesna sztuka publiczna promuje zrównoważoną interakcję między artystami a obywatelami, tworząc otwartą komunikację w systemie „artysta-odbiorca”. Często jednak pojawiają się nieprzewidziane sytuacje, którym towarzyszy impulsywna i agresywna reakcja publiczności. Takie starcia stanowią dla artysty znaczny stres, ale wraz z gromadzeniem doświadczeń interakcja z obywatelami staje się prostsza i bardziej produktywna. Sztuka publiczna stale ewoluuje, zwracając uwagę na aktualne problemy społeczne i środowiskowe oraz promując dialog między twórcami a społeczeństwem.

Na co należy się przygotować

Artyści, badacze, autorzy tekstów, kulturoznawcy i urbaniści aktywnie funkcjonują w przestrzeni sztuki współczesnej. Ta różnorodność stwarza wrażenie, że wejście do sztuki publicznej może być trudne. Do pewnego stopnia jest to prawdą, ponieważ sztuka publiczna wymaga od artystów głębokiego zrozumienia kontekstu miejskiego. Era prostych „dekoracji” odeszła w przeszłość; dziś sztuka publiczna wymaga zrozumienia środowiska miejskiego, jego historii i aktualnych problemów. Ważne jest, aby artyści nie tylko tworzyli dzieła wizualne, ale także nawiązywali dialog z lokalną społecznością, wnosząc nowe idee i rozwiązania do przestrzeni publicznej.

Ludzie doceniają nie tylko walory estetyczne sztuki ulicznej, ale także głębokie znaczenie ukryte w każdym dziele. Współczesna sztuka publiczna powinna nie tylko zdobić przestrzenie miejskie, ale także opowiadać historie, zanurzając widzów w niepowtarzalnej atmosferze. Artysta pracujący w tej dziedzinie musi posiadać cechy badacza, urbanisty i lokalnego historyka. Ważne jest, aby każde dzieło budziło zainteresowanie i skłaniało do refleksji, łącząc sztukę z kulturą i historią miasta.

Przywiązuję dużą wagę do harmonijnego wkomponowania moich projektów w przestrzeń miejską. W swojej pracy zgłębiam historię miejsca, analizuję dokumenty archiwalne i biorę pod uwagę wspomnienia mieszkańców. Czasami angażuję ich w proces twórczy, co pomaga stworzyć głębszą więź między sztuką a społecznością.

Podczas festiwalu StarTui w Syktywkarze miałem zaszczyt być pod łukiem, znajdującym się na pierwszej linii głównej ulicy miasta, Kommunisticheskaya. To miejsce przyciąga wielu gości ze względu na swoje centralne położenie i tętniącą życiem atmosferę. Łuk stał się doskonałym miejscem komunikacji, kreatywności i wymiany myśli między uczestnikami i gośćmi festiwalu. Można było tu poczuć świątecznego ducha i cieszyć się wydarzeniami kulturalnymi, które sprawiają, że StarTui jest tętniącym życiem wydarzeniem w życiu miasta.

Jedna strona łuku przylega do budynek Poczta, co pozwoliło na stworzenie unikatowego dyptyku, którego jedna strona skupia się na historii ulicy i jej podwórek, druga zaś koncentruje się na życiu poczty w Ust-Sysolsku, a później w Syktywkarze. Takie podejście pozwala na głębsze zrozumienie dziedzictwa kulturowego regionu i znaczenia poczty w życiu lokalnym.

W tym projekcie wykorzystałem fotografie z otwartego archiwum „Drodzy Towarzysze”, a także wizerunki znaczków pocztowych z okresu przedrewolucyjnego, radzieckiego i współczesnego ze zbiorów Muzeum Narodowego Republiki Komi. Ważnym elementem badań były relacje ustne i tekstowe mieszkańców o życiu na ulicy Kommunisticheskiej w różnych okresach historycznych. Materiały te pozwalają na głębsze zrozumienie zmian, jakie zaszły w społeczeństwie i kulturze na przestrzeni dziejów.

W sierpniu zostałem zaproszony do udziału w projekcie „Cyrylica na ulicy”, zorganizowanym przez festiwal Stenograffia w Jekaterynburgu. 33 artystów z całej Rosji pomalowało ogrodzenie wokół centralnego stadionu, a każdemu z nich przypisano literę. Wybrałem literę Ы. Projekt ten był wyjątkową okazją do ekspresji artystycznej i popularyzacji cyrylicy w przestrzeni publicznej.

Na pierwszy rzut oka może się to wydawać proste zadanie, skupiające się na nietypowej typografii. Jednak zainteresowałem się badaniem i ilustrowaniem historii tej litery. Takie podejście pozwala na głębsze zrozumienie ewolucji czcionek i ich wpływu na percepcję tekstu. Badając typografię, możemy odkryć, jak różne style i formy liter odzwierciedlają konteksty kulturowe i historyczne. Badania te nie tylko wzbogacają wiedzę o czcionkach, ale także promują rozwój myślenia projektowego, co jest szczególnie ważne we współczesnej sztuce wizualnej.

Jak zacząć tworzyć sztukę publiczną

Festiwale sztuki ulicznej stanowią idealną platformę dla ilustratorów i projektantów, którzy chcą zadebiutować w dziedzinie sztuki publicznej. Podczas takich wydarzeń artyści mogą zaprezentować swoje talenty i zrealizować unikalne pomysły, wykorzystując przestrzeń miejską jako płótno. Doświadczeni wolontariusze z wiedzą techniczną odgrywają w tym procesie kluczową rolę, zapewniając niezbędne wsparcie i doradztwo w zakresie tworzenia i instalacji dzieł. Festiwale uliczne nie tylko promują rozwój nowych form sztuki, ale także aktywnie angażują publiczność, tworząc tętniącą życiem atmosferę kreatywności i współpracy.

Obecnie w Rosji odbywa się wiele festiwali sztuki publicznej, otwartych dla artystów, projektantów i badaczy. Wydarzenia te stają się platformą twórczej ekspresji i interakcji z publicznością. Wśród najsłynniejszych festiwali warto wymienić:

• Stenograffia (Jekaterynburg);
• „Morfologia ulicy” (Tiumeń);
• „Głos ulicy” (Irkuck);
• „Okraseno” (Szeregesz).

Różne nabory i projekty sztuki publicznej odbywają się również w instytucjach, których głównym celem nie jest sztuka uliczna. Takie projekty stają się platformą interakcji ze społecznością i przyczyniają się do rozwoju przestrzeni kulturalnej. Instytucje i organizacje, w tym galerie i centra kultury, aktywnie włączają sztukę uliczną do swoich programów, zapraszając artystów do tworzenia unikalnych dzieł w przestrzeni publicznej. To nie tylko wzbogaca krajobraz miejski, ale także otwiera nowe możliwości twórczej ekspresji i dialogu z publicznością. Udział w takich inicjatywach nie tylko poszerza granice sztuki tradycyjnej, ale także zwraca uwagę na kwestie społeczne i kulturowe istotne dla współczesnego społeczeństwa.

• Ozon regularnie zaprasza artystów do projektu Ozon Ballon (w ramach projektu można pomalować ścianę w punkcie odbioru);
• Mosproducer raz w roku organizuje projekt „Kontury Kultury” i otwarty nabór szkiców do pomalowania ścian moskiewskich przestrzeni kulturalnych.

Projekty sztuki publicznej mogą być doskonałym punktem wyjścia dla ilustratorów, dając im możliwości samoekspresji i rozwoju zawodowego. Udział w takich inicjatywach nie tylko pomaga tworzyć unikalne dzieła, ale także przyciąga uwagę odbiorców, poszerzając grono odbiorców i wzmacniając reputację w środowisku artystycznym. Sztuka publiczna staje się ważnym aspektem sztuki współczesnej, otwierając nowe horyzonty przed ilustratorami.

Praca własna. Załóżmy, że masz już gotowy szkic i wybrałeś powierzchnię, na której planujesz go zrealizować.

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest wysłanie listu do administracji z prośbą o pomoc w koordynacji prac. Aby zminimalizować potencjalne problemy i zaoszczędzić czas, zaleca się uwzględnienie w liście następujących informacji:

• Dokładny adres obiektu lub współrzędne, jego zdjęcia z różnych kątów.
• Szkic i jego koncepcja.

Opisz swoją motywację i przedstaw ogólny układ ukończonej pracy, a także niezbędne materiały. Jest to ważne dla uzyskania pełnego obrazu projektu. Administracja musi zobaczyć, jak Twój szkic będzie wyglądał w przestrzeni, a także upewnić się, że użyte materiały i sprzęt spełniają wymogi bezpieczeństwa.

Koordynacja z agencjami rządowymi, właścicielami i mieszkańcami

Niektóre nieruchomości nie należą do gminy, dlatego przed rozpoczęciem prac należy uzyskać pozwolenia od właściciela budynku lub właścicieli mieszkań, jeśli pracujesz w budynku mieszkalnym. W większości przypadków negocjacjami zajmuje się sama administracja, ale czasami artysta musi to zrobić samodzielnie. Aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek, należy wcześniej wyjaśnić z administracją, jakie kroki należy podjąć i kto może pomóc w tym procesie.

Aby skontaktować się z administracją, można napisać list do burmistrza lub głównego architekta. List można dostarczyć osobiście, wysłać pocztą lub e-mailem. Zaleca się kontakt telefoniczny z administracją kilka dni po wysłaniu, aby potwierdzić otrzymanie wniosku. Pomoże to uniknąć sytuacji, w których Twój list nie zostanie przetworzony lub zaginie.

Podczas festiwalu „Layers-2023” w Syktywkarze zauważyłem, że administracja szybko i sprawnie zatwierdzała projekty dla małych nieruchomości będących własnością gminy. Jednak zatwierdzanie projektów dla prywatnych właścicieli nieruchomości jest trudniejsze. Niestety, żadna z prywatnych nieruchomości nie została zatwierdzona w ustalonym terminie.

Proces zatwierdzania nie ma ujednoliconych ram i może się różnić w zależności od zakresu prac, poziomu komunikacji z właścicielem oraz obciążenia pracą działu administracyjnego. Zaleca się, aby im wcześniej rozpocząć proces zatwierdzania, tym będzie on sprawniejszy. Pomoże to uniknąć potencjalnych opóźnień i usprawni komunikację między wszystkimi stronami. Rozpoczęcie procesu zatwierdzania na wczesnym etapie pozwala na dokładniejszy przegląd wszystkich szczegółów i rozważenie potencjalnych zmian, co znacznie przyspiesza osiągnięcie efektu końcowego.

Proces i komunikacja z mieszkańcami

Na etapie realizacji projektu rozpoczyna się ważny i ekscytujący proces – interakcja z mieszkańcami. Widzowie w Syktyvkarze dopiero zaczynają zapoznawać się z koncepcją sztuki publicznej, dlatego artyści muszą aktywnie komunikować się z mieszkańcami, odpowiadać na ich pytania i reagować na różnorodne komentarze. Ta interakcja nie tylko pomaga lepiej zrozumieć odbiór sztuki, ale także tworzy dialog między artystami a publicznością, który przyczynia się do kształtowania środowiska kulturalnego miasta.

Na początku prac nad przystankiem autobusowym policjanci zwrócili się do mnie z ofertą pomocy. Byli gotowi interweniować w przypadku, gdyby ktoś zareagował zbyt emocjonalnie na to, co się dzieje i zaczął stwarzać problemy. Jednak takie sytuacje nie miały miejsca. Większość komentarzy składała się z pozytywnych opinii i wyrazów niezadowolenia z możliwego negatywnego wyniku, ze sformułowaniami przypominającymi, że „i tak wszystko zostanie zrujnowane”.

Ludzie śledzą proces powstawania moich prac z dużym zainteresowaniem, często zadając pytania o fabułę i to, jak udaje mi się wszystko zorganizować.

Udało mi się zorganizować wspólny projekt malowania murali z mieszkańcami miasta, w wyniku którego powstał drugi pomalowany przystanek autobusowy w Syktywkarze. Projekt ten stał się symbolem jedności i kreatywności mieszkańców, a także upiększył przestrzeń publiczną, nadając jej niepowtarzalny charakter i atmosferę. Ta wspólna inicjatywa zainspirowała wielu, a teraz przystanek stał się nie tylko miejscem oczekiwania na transport, ale także atrakcją dla turystów i mieszkańców, którzy chcą zrobić sobie zdjęcia na tle tętniącej życiem sztuki.

Reakcja mieszkańców miasta na sztukę publiczną jest ważnym wskaźnikiem jej integracji ze współczesnym środowiskiem kulturalnym miasta. Sztuka uliczna jest często postrzegana jako akt wandalizmu lub nielegalna ingerencja, niezależnie od jakości jej realizacji. Mieszkańcy odgrywają kluczową rolę w postrzeganiu i ocenie miejskiej sztuki ulicznej i ich opinii nie należy ignorować. W związku z tym ważne jest zrozumienie, że interakcja między artystami a lokalną społecznością kształtuje całościowy odbiór interwencji artystycznych w przestrzeni publicznej. Mieszkańcy nie tylko obserwują zmiany w swoim otoczeniu, ale także aktywnie uczestniczą w dyskusji i ocenie sztuki ulicznej, podkreślając jej znaczenie w życiu kulturalnym miasta.Nasze stowarzyszenie odgrywa ważną rolę mediatora w dyskusji na temat sztuki ulicznej w różnych społecznościach. Organizujemy mediacje, wykłady i spotkania, podczas których otwarcie dyskutujemy o sztuce publicznej w Syktywkarze i dzielimy się opiniami. Ten szeroki i konstruktywny dialog pomaga stworzyć sprzyjające środowisko dla rozwoju sztuki publicznej w mieście. Wszystkie bieżące wiadomości i materiały są publikowane w grupie naszego stowarzyszenia kreatywnego ÖVVÖ.

Jak rozwijać się i dokąd zmierzać jako artysta publiczny

Sztuka publiczna aktywnie rozwija się poprzez festiwale sztuki ulicznej, które odbywają się regularnie i obejmują otwarte nabory dla artystów. Wydarzenia te stanowią doskonałą okazję do wspierania wschodzących artystów, projektantów i ilustratorów. Wiele festiwali jest otwartych na komunikację, współpracę i wymianę doświadczeń, co pozwala uczestnikom nie tylko zaprezentować swoją twórczość, ale także znaleźć osoby o podobnych poglądach. Zapoznanie się z takimi wydarzeniami może pomóc w ukierunkowaniu twórczej działalności we właściwym kierunku i rozwinięciu umiejętności w dziedzinie sztuki ulicznej.

Sztuka publiczna to szerokie pojęcie, obejmujące nie tylko malarstwo ścienne, ale także wiele innych form ekspresji artystycznej. Otwiera to szerokie możliwości eksperymentowania, w tym tworzenia murali, rzeźb i drobnych interwencji w środowisku miejskim. Sztuka publiczna przyczynia się do przekształcania przestrzeni publicznych i interakcji z lokalnymi społecznościami, co czyni ją ważnym elementem sztuki współczesnej.

W sektorze komercyjnym rośnie zapotrzebowanie na sztukę publiczną, która staje się nie tylko skutecznym narzędziem reklamowym, ale także ważnym elementem dekoracji witryn sklepowych. Syktywkar szczyci się licznymi firmami, które posiadają znaczące aktywa, takie jak stacje transformatorowe i szyby wentylacyjne, i które wykazały zainteresowanie ich artystycznym designem. Sztuka publiczna nie tylko przyciąga uwagę do marki, ale także przekształca krajobraz miejski, tworząc unikalną atmosferę i podnosząc atrakcyjność wizualną otoczenia.

Oddział T Plus w Republice Komi aktywnie współpracuje z lokalnymi artystami, co zaowocowało powstaniem wielu unikatowych, malowanych stacji elektroenergetycznych w Syktywkarze. Współpraca ta nie tylko upiększa krajobraz miejski, ale także podkreśla bogactwo kulturowe regionu. Malowane stacje elektroenergetyczne stają się żywymi obiektami sztuki, przyciągającymi uwagę mieszkańców i turystów, przyczyniając się do rozwoju sztuki w mieście.

Niektóre festiwale i projekty oferują artystom honoraria. Udział w kilku tego typu wydarzeniach w sezonie letnim może być źródłem znacznego dochodu.

Pracowałem na zasadzie honorarium na festiwalu StarTui, co po jego zakończeniu zaowocowało kilkoma ofertami komercyjnymi. Oferty te obejmowały różne dziedziny, w tym sztukę publiczną, design i ilustrację. Moje doświadczenie na festiwalu otworzyło nowe możliwości współpracy i poszerzenia moich horyzontów zawodowych w dziedzinie kreatywnej.

Wciąż interesuję się tworzeniem murali i pracą w nowych kontekstach, ale w dłuższej perspektywie dążę do poszerzania swoich horyzontów. Obecnie jestem kuratorem festiwalu sztuki ulicznej „Layers”, wspieranego przez ÖVVÖ. Prowadzę również wykłady na temat sztuki publicznej i prowadzę badania wizualne nad tagami w Syktywkarze. Moje doświadczenie pozwala mi pogłębiać wiedzę na temat sztuki ulicznej i rozwijać projekty promujące ten ruch.

Street art to elastyczna platforma, która zapewnia różnorodnym społecznościom możliwości wyrażania siebie i kreatywności. Wspiera owocny dialog na temat sztuki współczesnej, pomaga w rozwoju kariery i wpływa na rozwój środowiska miejskiego. Sztuka uliczna sprawia, że ​​miasta stają się atrakcyjniejsze, a jej twórcy mają szansę wyrazić siebie i zrealizować swoje pomysły.

Dowiedz się więcej o projektowaniu na naszym kanale Telegram. Subskrybuj, aby być na bieżąco z najnowszymi trendami i otrzymywać przydatne wskazówki.

Materiały dotyczące sztuki publicznej są niezbędne do zrozumienia tego współczesnego nurtu artystycznego. Sztuka publiczna obejmuje dzieła tworzone z myślą o przestrzeniach publicznych, które oddziałują na środowisko i lokalne społeczności. Dzieła te obejmują rzeźby i murale, instalacje i performanse. Sztuka publiczna nie tylko zdobi przestrzenie miejskie, ale także porusza kwestie społeczne i kulturowe, promuje dialog i zaangażowanie obywateli w sztukę. Badanie i omawianie sztuki publicznej pomaga nam zrozumieć jej wpływ na społeczeństwo i kształtowanie tożsamości miejskiej.

• Swan Tires: Jak sztuka w biurach budownictwa mieszkaniowego inspiruje projektantów i artystów
• Nie tylko Banksy: 7 artystów ulicznych, którzy malują graffiti na temat problematycznych kwestii
• „Murale to idee, które łączą”: Jak sztuka uliczna ulepsza rosyjskie miasta
• „Nawet artyści nie powinni wchodzić na niektóre obszary”: Obszerny przegląd brazylijskiej sztuki ulicznej