Dlaczego dorośli często odrzucają nową wiedzę

Zawartość:

• Granice

Książka „Osobowość i dynamika grupy” bada, jak człowiek postrzega i rozumie rzeczywistość, tworzy kategorie i wyznacza granice, aby wyjaśnić otaczający go świat. Aspekty te znacząco wpływają na dynamikę relacji w grupach i organizacjach. Książka ukazała się w 2023 roku nakładem wydawnictwa Alpina. Autorem jest dr Lionel Stapley, członek Międzynarodowego Towarzystwa Psychoanalitycznego Studiów nad Organizacjami i konsultant w dziedzinie dynamiki grupowej. Jego prace oferują dogłębne zrozumienie mechanizmów interakcji w grupach społecznych, co czyni książkę cennym źródłem wiedzy dla specjalistów z dziedziny psychologii, zarządzania i socjologii.

Autor porusza ważne tematy, takie jak ludzka zdolność do uczenia się przez całe życie oraz bariery, które uniemożliwiają nam akceptację nowych rzeczy. Bariery te mogą pojawić się, gdy nowe informacje podważają nasze dotychczasowe przekonania o świecie. W tej części książki przyjrzymy się bliżej, jak te ograniczenia wpływają na nasze postrzeganie i przyswajanie wiedzy, a także jak ich pokonywanie może przyczynić się do rozwoju osobistego i zawodowego.

Granice

Postrzegając świat, stajemy przed koniecznością jego klasyfikowania i porządkowania. Bez systemu wydobywania znaczenia z mnogości doświadczeń, wyjątkowość każdej chwili byłaby trudna do dostrzeżenia. Kategoryzując obiekty i zjawiska, czynimy złożony i różnorodny świat bardziej przystępnym dla zrozumienia. Jednak obiekty nie przychodzą do nas od razu podzielone na kategorie; to my je tworzymy. Używając symboli do oddzielenia jednej klasy obiektów lub działań od drugiej, ustanawiamy sztuczne granice w początkowo zunifikowanej przestrzeni. Chociaż granice te nie mają żadnych cech fizycznych, nasza percepcja sprawia, że ​​są namacalne i realne. Klasyfikacja to ważne narzędzie, które pomaga nam poruszać się po świecie i upraszcza proces rozumienia otaczającej nas rzeczywistości.

Klasyczny przykład tworzenia sztucznych granic w postrzeganiu ludzkich zachowań można zilustrować na przykładzie interakcji w pracy. Rozważmy sytuację: spotykamy się z menedżerem, którego znamy dość dobrze, podczas gdy pozostali uczestnicy spotkania znają go jedynie powierzchownie. Po spotkaniu mogą wyrazić opinię: „Twój szef jest trochę tyranem, prawda?”. Na co odpowiadamy: „Nie, to dobry człowiek, jeśli poznasz go bliżej, po prostu nie jest dziś w najlepszym humorze”. Z naszej perspektywy jego zachowanie na spotkaniu wpisuje się w szerszy kontekst. Jednak nowicjusze ograniczają swoje doświadczenie z menedżerem wyłącznie do tego spotkania. W rezultacie tworzą sztuczną granicę, kreując obraz „trochę tyrana”. To pokazuje, jak percepcja może się zmieniać w zależności od kontekstu interakcji i poziomu znajomości z daną osobą. Zrozumienie tych mechanizmów jest istotne dla wykształcenia bardziej obiektywnego spojrzenia na zachowania innych.

Przykładem jest pracownik, który w pewnym momencie zaczyna niechętnie zgadzać się z decyzjami podjętymi przez kierownictwo bez wcześniejszego Dyskusja. Wcześniej uważana za wartościowego członka zespołu, zaczyna być postrzegana przez szefa jako „osoba z problemami”, który, próbując rozwiązać trudną sytuację, zaczyna postrzegać ją jako „osobę z problemami”. To izoluje ją od reszty zespołu, którą uważa za skłonną do współpracy. Co ważne, może posiadać wiedzę i doświadczenie pozwalające identyfikować błędy w decyzjach kierownictwa. Problem polega na tym, że po ustanowieniu tej sztucznej granicy jej szef prawdopodobnie przestanie brać jej zdanie pod uwagę. Podkreśla to wagę otwartego dialogu między kierownictwem a pracownikami dla skutecznego rozwiązywania problemów i osiągania wspólnych celów. Istnieją trzy główne rodzaje granic: przestrzenne, czasowe i psychologiczne. Granice przestrzenne są wyznaczane wokół określonego terytorium. Przykładami sztucznych granic przestrzennych są granice między sąsiednimi nieruchomościami i granice państwowe. Granice czasowe z kolei przejawiają się w podziale czasu na godziny, minuty i inne jednostki. Czas społeczny można również uznać za granicę czasową, ponieważ dzieli on etapy życia i przejścia między różnymi statusami społecznymi na określone okresy. Wszystkie te przykłady ilustrują koncepcję sztucznych granic. Proces kategoryzacji jest częścią naszego doświadczenia w społeczeństwie, które przestrzega pewnych norm i struktur. Życie bez granic może być dla nas trudne do zaadaptowania, ale ważne jest, aby pamiętać, że nie umniejsza to sztuczności tych granic.

Nie będę zagłębiać się w temat granic przestrzennych i czasowych, ale ważne jest, aby zauważyć, że myślenie o nich pomaga nam lepiej zrozumieć proces tworzenia znaczeń. Granice odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu naszego komfortu i dobrego samopoczucia. Dlatego koncepcja granic jest szczególnie istotna w kontekście granic psychologicznych. Granice psychologiczne pomagają nam budować zdrowe relacje, chronić przestrzeń osobistą i utrzymywać równowagę emocjonalną. Zrozumienie tych granic przyczynia się do lepszej jakości życia i interakcji z innymi.

Kiedy zadajemy sobie pytanie: „Kim jestem?”, jesteśmy w trakcie samopoznania i samodefinicji. W tym momencie ustanawiamy mentalną granicę w naszym doświadczeniu, oddzielając to, co postrzegamy jako „ja”, od wszystkiego innego, co nazywamy „nie ja”. To poczucie siebie kształtuje się na podstawie naszych percepcji, emocji i myśli. Zatem nasze rozumienie siebie jest bezpośrednio zależne od tego, jak zdefiniujemy tę granicę. Zrozumienie naszej tożsamości i siebie staje się ważnym aspektem rozwoju osobistego i kształtowania naszego miejsca w świecie. Rozumiemy swoje „ja” poprzez rozróżnienie między „tym” a „tamtym”, tworząc granicę, która definiuje naszą tożsamość osobistą. Na przykład, nasze poglądy na temat okrucieństwa wobec zwierząt mogą być bardzo jasne, pozwalając nam nakreślić wyraźną granicę między nami a tymi, którzy krzywdzą zwierzęta. Możemy uważać się za oddanych zwolenników psychologii, przekonanych, że badanie natury ludzkiej jest fundamentem nauki. W ten sposób kształtuje się nasza koncepcja „ja”, w której wszystko, co postrzegamy jako „siebie”, mieści się w tej granicy, a wszystko, czego nie postrzegamy, jest poza nią. To tworzy psychologiczną granicę między „ja” a „nie-ja”. W rezultacie zaczynamy oceniać ludzi, którzy nie są częścią nas, na podstawie ich przekonań i działań. Wyciągamy wnioski na temat innych na podstawie ich przynależności do określonych grup lub wykluczenia z nich. Na przykład, moglibyśmy uznać osoby z dziedziny psychologii za część naszej granicy, podczas gdy socjologowie z psychoanalizą i perspektywą psychologii społecznej znaleźliby się poza nią. Ta dynamika pomaga nam zrozumieć, jak kształtują się tożsamości społeczne i jak wpływają one na nasze postrzeganie innych.

Granice psychologiczne odgrywają kluczową rolę w dynamice interakcji grupowych. Definiują one, kto należy do grupy, a kto nie, przechodząc od pojęć „ja” i „nie ja” do szerszych kategorii „my” i „oni”. Granice te pomagają członkom grupy odróżnić granice zewnętrzne, oddzielające członków społeczności od osób z zewnątrz, od granic wewnętrznych, gdzie często dochodzi do szukania kozła ofiarnego. Kształtowanie się wewnętrznych granic psychologicznych wpływa na akceptację lub odrzucenie poszczególnych członków, co z kolei może znacząco wpłynąć na ogólny klimat grupy. Zrozumienie tych aspektów może pomóc w stworzeniu bardziej harmonijnych i produktywnych relacji w grupie. Określenie i zrozumienie granic jest ważnym zadaniem, ponieważ pomagają nam nadać sens naszemu doświadczeniu. Doświadczenie to leży na styku dwóch światów: interakcji zewnętrznej i interpretacji wewnętrznej. Świadomość pojawia się właśnie w tym punkcie styku. Jednak świadomość może być niejednoznaczna. Często nasz wewnętrzny zestaw wiedzy nie pokrywa się z zewnętrznymi wrażeniami, jakie odbieramy. Ta niejednoznaczność, powstająca na granicy między wiedzą a percepcją, może wywoływać lęk. W takich przypadkach granice stają się szczególnie ważne. Mamy tendencję do podkreślania różnic między światem wewnętrznym a zewnętrznym, co może prowadzić do poczucia wartości granic – stają się one albo święte, albo tabu. Przecięcie się granic osobistych i systemów społecznych tworzy unikalne relacje, które jednocześnie oddzielają i łączą. Zrozumienie tych granic pomaga nam lepiej poruszać się w złożonej strukturze interakcji i wzmacnia naszą tożsamość. Kiedy stajemy w obliczu konfliktu między światem wewnętrznym a zewnętrznym, często musimy chronić nasze granice. Wyznaczenie granic psychologicznych zapewnia poczucie komfortu i dobrego samopoczucia. Kiedy te granice są zagrożone, odczuwamy silną potrzebę zachowania siebie, jakby zagrożenie to wpływało na samo nasze istnienie. W takich sytuacjach interakcja między „ja” a „nie-ja” staje się źródłem znacznej irytacji. Zrozumienie i poszanowanie własnych granic odgrywa kluczową rolę w zachowaniu spokoju ducha i budowaniu zdrowych relacji z otaczającym nas światem.

Problem z granicami polega na tym, że mogą one stać się sztywnymi, strukturalnymi koncepcjami, które blokują uczenie się. Na przykład, gdy lider próbuje wprowadzić zmianę w organizacji i napotyka na ciągły opór pracowników, początkowo stara się wyjaśnić potrzebę innowacji i przekonać zespół do jej zaakceptowania. Jeśli jednak to się nie powiedzie, mogą zacząć obawiać się o osiągnięcie swoich celów. W tym momencie lider może upierać się przy swoim stanowisku, co prowadzi do konfliktów i pogorszenia interakcji z zespołem. W rezultacie granica zostaje ustalona, ​​a możliwość wzajemnego uczenia się i współpracy znika. Ważne jest, aby pamiętać, że elastyczność w podejściu i otwartość na dialog mogą przyczynić się do skutecznej adaptacji do zmian i stworzenia konstruktywnej atmosfery w zespole.

Koncepcja granic ukształtowanych wokół systemu osobowości jest istotna dla większości ludzi. Dotyczy to również testowania rzeczywistości – umiejętności rozróżniania doznań wewnętrznych od obiektów zewnętrznych, a także interakcji zewnętrznych od interpretacji wewnętrznych. Prawidłowo funkcjonujące granice są niezbędne do właściwej percepcji i efektywnej analizy napływających informacji, opartej na logicznym myśleniu. Gdy właściwa percepcja staje się niemożliwa, granice osobiste zostają naruszone, a myślenie zaczyna opierać się na fantazjach. Na przykład, w ciemności pnie drzew mogą być postrzegane jako groźne sylwetki. Utrzymywanie zdrowych granic i zdolność do właściwego postrzegania otaczającego świata odgrywają kluczową rolę w dobrostanie psychicznym i rozwoju osobistym.

Z perspektywy granic osobistych regresja oznacza ruch w kierunku ich naruszenia, podczas gdy rozwój sprzyja ich przywracaniu i wzmacnianiu. W tym kontekście można powiedzieć, że dany menedżer osiągnął punkt krytyczny. Stracił jasność swoich granic, a realistyczne podejście do rzeczywistości zniknęło z jego myślenia. W rezultacie stał się niezdolny do postrzegania opinii i poglądów innych. Na tym etapie jego stan emocjonalny i fantazje zaczynają dominować, prowadząc do zniekształcenia percepcji pracowników. Przywódca zaczyna postrzegać ich jako upartą i irracjonalną grupę, która rzekomo go nie lubi i celowo dąży do wyrządzenia mu krzywdy. Na granicy percepcji człowiek izoluje się od otaczającego świata. Jeśli odbierane przez nas informacje są znajome, nasza psychika koreluje je z istniejącą wiedzą i reaguje w zależności od naszego nastawienia do nich. Jednak gdy napotykamy nowe doświadczenie, o którym nic nie wiemy, pojawia się problem wymagający rozwiązania. Jednym ze sposobów radzenia sobie z nieznanymi informacjami jest próba nadania im sensu, akceptacja trudnych sytuacji i aktywne ich przepracowanie. Innym podejściem jest skojarzenie nowego z tym, co już znane, sklasyfikowane jako znajome. Trzecią opcją jest zaprzeczenie nowym informacjom i próba wyeliminowania ich ze świadomości. Wybierając jednak jedną z dwóch ostatnich metod, ryzykujemy podjęciem niewłaściwej decyzji lub całkowitym jej uniknięciem, co może prowadzić do negatywnych konsekwencji.

Przeczytaj także:

• Andragogika: Dlaczego dorośli muszą być nauczani inaczej niż dzieci
• Półka z książkami: „Mindset” Carol Dweck
• Jakich lęków doświadczają dorośli podczas nauki i jak sobie z nimi radzić