Puls: Normy dla mężczyzn i kobiet

Spis treści:

• Czym jest tętno
• Optymalne tętno dla dorosłych
• Normalne tętno: różnice między mężczyznami i kobietami
• Czynniki wpływające na tętno
• Przyczyny przyspieszonego tętna
• Przyczyny zmniejszonego tętna
• Jak mierzyć tętno

W tym artykule dowiesz się:

• Czym jest tętno;
• Normalne tętno u osób dorosłych wynosi od 60 do 100 uderzeń na minutę w spoczynku. Należy jednak pamiętać, że zakres ten może się zmieniać w zależności od różnych czynników, takich jak aktywność fizyczna, stan emocjonalny i ogólny stan zdrowia. Na przykład sportowcy regularnie uprawiający aktywność fizyczną mogą mieć tętno spoczynkowe poniżej 60 uderzeń na minutę. Należy pamiętać, że indywidualne cechy ciała również odgrywają znaczącą rolę w określaniu prawidłowych wartości tętna.
• Tętno mężczyzn i kobiet w normalnych warunkach różni się od siebie. Kobiety mają zazwyczaj nieco wyższe tętno niż mężczyźni. Wynika to z różnic w budowie fizycznej, poziomie hormonów i metabolizmie. Kobiety zazwyczaj mają tętno na poziomie 70-80 uderzeń na minutę, podczas gdy mężczyźni mają tętno na poziomie około 60-70 uderzeń na minutę.

  Warto również zauważyć, że wahania tętna mogą być uwarunkowane takimi czynnikami jak wiek, poziom aktywności i ogólny stan zdrowia. Dlatego przy ocenie tętna ważne jest uwzględnienie indywidualnych cech każdej osoby, a nie różnic płciowych.

• Na tętno wpływają różne czynniki. Aktywność fizyczna i poziom wysiłku fizycznego odgrywają istotną rolę: podczas ćwiczeń tętno przyspiesza, dostarczając organizmowi tlenu. Stan emocjonalny również znacząco wpływa na tętno – stres lub lęk mogą powodować jego wzrost.

  Temperatura otoczenia jest nie mniej ważna; w upały serce pracuje ciężej, aby utrzymać prawidłową temperaturę ciała. Ponadto spożywanie kofeiny i innych stymulantów może prowadzić do przyspieszenia akcji serca.

  Stanowiska takie jak nadciśnienie tętnicze czy tyreotoksykoza również mogą powodować zmiany rytmu serca. Leki są również ważne, ponieważ w zależności od efektu mogą one spowolnić lub przyspieszyć tętno. Wreszcie, wiek i poziom sprawności fizycznej również odgrywają rolę, ponieważ tętno spoczynkowe może się zmniejszać wraz z wiekiem.

• Tętno może się zmieniać, przyspieszając lub zwalniając, z wielu powodów. Jednym z głównych czynników wpływających na to jest aktywność fizyczna. Kiedy dana osoba zaczyna ćwiczyć lub wykonuje jakąkolwiek inną aktywność fizyczną, serce zaczyna pompować szybciej, aby dostarczyć mięśniom niezbędną ilość tlenu i składników odżywczych.

  Z drugiej strony, tętno może zwolnić w spoczynku lub podczas snu, gdy zapotrzebowanie organizmu na tlen maleje, a serce nie wymaga tak intensywnej pracy.

  Stanach emocjonalnych, takich jak stres czy lęk, również może prowadzić do przyspieszenia akcji serca. W takich sytuacjach organizm produkuje adrenalinę, która aktywuje układ współczulny, powodując wzrost akcji serca.

  Na tętno mogą wpływać również inne czynniki, takie jak temperatura otoczenia, poziom nawodnienia i ogólny stan zdrowia. Na przykład, w wysokich temperaturach tętno może wzrosnąć, aby pomóc organizmowi się schłodzić.

  W związku z tym zmiany tętna są naturalną reakcją organizmu na różne warunki wewnętrzne i zewnętrzne, które pomagają mu dostosować się do otoczenia i utrzymać homeostazę.

• Jak mierzyć tętno.

Stworzyliśmy kanał na Telegramie „Jak się masz?”, gdzie będziemy dzielić się przydatnymi informacjami na temat samorozwoju, psychologii, a także tego, jak skutecznie studiować i rozwijać karierę w każdym wieku. Dołącz do nas!

Czym jest puls? ...

U zdrowej osoby rytm tętna w tętnicach zazwyczaj pokrywa się z tętnem. Jednak w przypadku niektórych chorób fala tętna może nie dotrzeć do tętnic na czas, co skutkuje tętnem wyższym niż tętno.

Tętno jest zmiennym wskaźnikiem, ale na pierwszy rzut oka może wydawać się niespójne. Serce zaczyna bić szybciej, gdy pojawiają się pewne bodźce. Na przykład, jeśli wbiegasz po schodach lub świętujesz zwycięstwo swojej ulubionej drużyny w Lidze Mistrzów, twoje tętno nieuchronnie wzrośnie. Jest to naturalna reakcja, ponieważ zarówno aktywność fizyczna, jak i przeżycia emocjonalne wymagają dodatkowych zasobów od organizmu, zwłaszcza tlenu. Im większe zapotrzebowanie tkanek na tlen, tym ciężej pracuje serce. Jednak gdy tylko się uspokoimy i zakończymy aktywność fizyczną, tętno wraca do normy. Oznacza to, że tętno zmienia się pod wpływem stresu i w spoczynku.

Optymalne wartości tętna dla dorosłych

W stanie fizycznego i emocjonalnego odpoczynku tętno w zakresie od 60 do 100 uderzeń na minutę jest uważane za normalne. Wartości te są jednak przeciętne. Niektóre osoby mogą mieć tętno zarówno poniżej 60, jak i powyżej 100 uderzeń, pod warunkiem, że nie wpływa to na ich samopoczucie.

Podczas aktywności fizycznej tętno może osiągnąć poziom znany jako tętno maksymalne. Parametr ten zmienia się w zależności od wieku i jest obliczany za pomocą specjalnego wzoru [3].

Maksymalne tętno jest określane za pomocą wzoru: 220 minus wiek.

Kardiolodzy ostrzegają przed potencjalnym niebezpieczeństwem związanym z próbą osiągnięcia maksymalnego tętna na własną rękę. Jest to szczególnie ryzykowne dla osób starszych. Najdokładniejszym sposobem określenia indywidualnego tętna maksymalnego jest wykonanie testu wysiłkowego w placówce medycznej, gdzie można korzystać z bieżni i monitorować ją elektrokardiografem. Uzyskane tętno maksymalne posłuży jako podstawa do obliczenia tętna docelowego lub submaksymalnego podczas wysiłku.

Tętno submaksymalne to (220 minus wiek) pomnożone przez wartość procentową.

Procent, przez który należy pomnożyć tę wartość, zostanie określony na podstawie intensywności zbliżającego się wysiłku. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca [3] obliczanie docelowego tętna na podstawie poziomu aktywności:

• Średnia: Tętno submaksymalne = (220 minus wiek) pomnożone przez 50–70%.
• Poziom intensywnej aktywności można określić, korzystając z następującego wzoru do obliczenia tętna submaksymalnego: Tętno submaksymalne = (220 minus wiek) pomnożone przez 70–85%.

Dla uproszczenia można odwołać się do średnich wartości podawanych przez Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne.

Normalne tętno: różnice między mężczyznami i kobietami

Kobiety mają nieco wyższe tętno spoczynkowe. Zjawisko to można wyjaśnić rozmiarem ich mięśnia sercowego: serca kobiet są na ogół mniejsze niż serca mężczyzn. W rezultacie musi kurczyć się szybciej, aby skutecznie dostarczać odpowiednią ilość tlenu do narządów i tkanek.

Nie jest to jednak jedyny aspekt. Niektórzy badacze uważają, że tętno u kobiet może się różnić w zależności od fazy cyklu menstruacyjnego. Wynika to z faktu, że hormon estrogen aktywuje układ nerwowy.

Podczas owulacji, gdy następuje niewielki spadek stężenia żeńskich hormonów płciowych, tętno może wzrosnąć o 10 uderzeń na minutę. Naukowcy sugerują, że zjawisko to jest spowodowane połączeniem kortyzolu, hormonu odpowiedzialnego za długotrwały stres, i testosteronu, męskiego hormonu płciowego.

W 2019 roku czasopismo Nature przedstawiło wyniki szeroko zakrojonego, czteroletniego badania przeprowadzonego przez lekarzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco. Ich projekt nosił nazwę Health eHeart Study. Najpierw naukowcy musieli potwierdzić, że smartfony mogą dokładnie rejestrować tętno. Zespół pod kierownictwem Roberta Avrama zrekrutował 50 pacjentów z kliniki kardiologicznej, aby porównać dane dotyczące tętna uzyskane za pomocą urządzeń mobilnych z tradycyjnym elektrokardiografem (EKG). Wyniki były bardzo obiecujące: dokładność pomiaru była wysoka, a dane uzyskane ze smartfonów były praktycznie nieodróżnialne od odczytów z urządzeń medycznych.

W kolejnym badaniu naukowcy zasugerowali wykorzystanie smartfonów jako sposobu pomiaru tętna. W sumie ponad 66 tysięcy wolontariuszy z całego świata zgodziło się na udział w badaniu, udostępniając swoje dane za pośrednictwem specjalistycznej aplikacji. W latach 2014–2018 uczestnicy regularnie mierzyli swoje tętno, odpowiadali na pytania dotyczące stylu życia i zdrowia oraz łączyli się z urządzeniami monitorującymi aktywność fizyczną.

Średnie tętno w życiu codziennym wynosiło 79 uderzeń na minutę, z niewielkimi różnicami w zależności od płci. Kobiety miały nieco wyższe tętno niż mężczyźni, wynoszące około 4,4 uderzeń na minutę. Ponadto badanie wykazało, że osoby w wieku od 18 do 45 lat miały nieco wyższe tętno niż osoby powyżej 60. roku życia.

Czynniki determinujące tętno

W niektórych przypadkach różnice płciowe nie są czynnikiem decydującym, a różnice w tętnie mogą wynikać z innych przyczyn. Czynniki te obejmują:

• Tętno osiąga szczyt w ciągu dnia, szczególnie między 12. a 16. godziną. W nocy, gdy człowiek śpi, tętno zwalnia.
• Temperatura powietrza [8] wpływa na tętno: gdy wzrasta, serce zaczyna bić szybciej.
• Według niektórych badań, wysocy ludzie mają tendencję do nieco niższego tętna niż niscy.
• Nadwaga powoduje, że nadnercza produkują zwiększoną ilość hormonów, co z kolei przyczynia się do przyspieszenia akcji serca.
• Zmiana pozycji ciała. Gdy osoba szybko przechodzi z pozycji leżącej do stojącej, jej tętno może wzrosnąć o 10–15 uderzeń na minutę.

Ponadto na tętno wpływa styl życia, w tym poziom aktywności fizycznej i obecność złych nawyków. Im mniej aktywna jest dana osoba, tym trudniej jest jej układowi nerwowemu przystosować się do wysiłku fizycznego. W rezultacie podczas ćwiczeń tętno zbyt szybko osiąga poziom submaksymalny.

Przyczyny szybkiego bicia serca

Wiele osób odczuwa uczucie kołatania serca, gdy tętno w spoczynku przekracza 100 uderzeń na minutę. Medyczny termin określający to schorzenie to tachykardia, co tłumaczy się jako „szybkie bicie serca”.

U obu płci tętno wyższe niż normalnie może być spowodowane następującymi czynnikami:

• Kawa i napoje energetyczne napoje.
• upały;
• palenie tytoniu;
• picie napojów alkoholowych;
• gorączka;
• problemy ze snem (chrapanie);
• niskie ciśnienie krwi;
• anemia;
• zaburzenia hormonalne;
• zespół bólowy;
• niedobór magnezu i wysoki poziom wapnia.

Wraz z wiekiem, wzrost częstości akcji serca może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka. Wynika to z faktu, że przepływ krwi przez tętnice zaopatrujące serce odbywa się tylko w przerwach między jego skurczami. Jednak w przypadku tachykardii odstępy te ulegają skróceniu, co prowadzi do zmniejszenia objętości krwi przepływającej do serca.

Przyczyny wolnego tętna

Tętno poniżej 60 uderzeń na minutę jest uważane za rzadkie i nazywa się bradykardią, co tłumaczy się jako „wolne serce”. Spadek tętna jest normalny podczas snu, a także podczas jogi czy medytacji. W takich warunkach dochodzi do spadku aktywności nadnerczy i wzmożonej aktywności nerwu błędnego, który pełni przeciwną funkcję. Ponadto niższe tętno może wskazywać na dobrą kondycję fizyczną serca.

Księga Rekordów Guinnessa odnotowała wyjątkowy przypadek rzadkiego pulsu u sportowca. Sprawa dotyczy mistrza olimpijskiego w kolarstwie, Miguela Induraina, który wygrywał Tour de France przez pięć lat, od 1991 do 1995 roku. Lekarze stwierdzili, że tętno spoczynkowe Induraina wynosiło zaledwie 28 uderzeń na minutę. Tętno to wynika z faktu, że mięsień sercowy u profesjonalnych sportowców staje się bardziej rozwinięty, co pozwala mu pompować więcej krwi podczas skurczu. W rezultacie serce bije rzadziej, ale nadal zachowuje wysoką wydajność.

Bradykardia zazwyczaj jest objawem określonej choroby, na przykład:

• uraz głowy i mózgu;
• wrzód żołądka;
• niewydolność węzła zatokowego;
• zatrucie;
• głód;
• hipotermia.

W niektórych rodzinach występuje dziedziczna predyspozycja do wolnego rytmu serca. Na przykład wiadomo, że Napoleon Bonaparte miał bradykardię, która mogła być dziedziczna lub nawykowa. Leonard Guthrie, pediatra i starszy lekarz w Paddington Green Children's Hospital w Londynie, przedstawił swój punkt widzenia na temat możliwych przyczyn tej anomalii u Napoleona. W swoim artykule opublikowanym w 1913 roku w czasopiśmie „The Lancet” zasugerował, że zachowanie Bonapartego mogło być związane z problemami przysadki mózgowej. Guthrie zauważył również, że tętno Napoleona nie przekraczało 40 uderzeń na minutę, co wskazywało na bradykardię. Warto jednak podkreślić, że wniosek ten opiera się na źródłach historycznych i pozostaje w dużej mierze hipotetyczny.

Jak mierzyć tętno

Przed pojawieniem się ultrasonografii, rezonansu magnetycznego i tomografii komputerowej lekarze byli zmuszeni dosłownie „wyczuć” problem. Dokładnie analizowali tętno, zwracając uwagę na jego cechy, takie jak rytm, czas trwania, pełnię, napięcie i siłę. W medycynie tradycyjnej istnieje około 17 rodzajów tętna, podczas gdy w medycynie chińskiej ich liczba sięga około 27.

Nie ma potrzeby rozróżniania różnych rodzajów tętna. Ważne jest opanowanie umiejętności dokładnego określania jego częstotliwości. Aby to zrobić:

• Połóż palec wskazujący i środkowy po wewnętrznej stronie nadgarstka, tuż pod podstawą kciuka.
• Delikatnie ściśnij tętnicę, unikając nadmiernego nacisku, aby nie odciąć dopływu krwi.
• Ustaw minutnik na jedną minutę.
• Policz uderzenia.

Możesz użyć monitora aktywności lub aplikacji na urządzeniu mobilnym. Jak wspomniano wcześniej, naukowcy z Kalifornii wykazali, że dane uzyskane za pomocą smartfonów są bardzo dokładne.

Źródła

1. Mechanizm serca. Proces skurczu serca. Narodowy Instytut Serca, Płuc i Krwi.

Dlaczego moje serce bije tak szybko? Uniwersytet Zdrowia Utah

3. Wykres docelowego tętna. Wykres docelowego tętna.

Utrzymywanie się w zakresie prawidłowej funkcji serca i chorób: wpływ płci biologicznej — przegląd. Prabhavathi K., Tamarai Selvi K., Poornima K. N., Sarvanan A. DOI: 10.7860/JCDR/2014/9635.4771

Prajapati C., Koivumäki J., Pekkanen-Mattila M. i in. Różnice płciowe w zdrowiu serca: od teorii do praktyki. Eur J Med Res. 2022. 27. 241 (2022). DOI: 10.1186/s40001-022-00880-z

Voronova N. V., Meygal A. Yu., Elaeva L. E., Kuzmina G. I. przeprowadzili badanie dotyczące wpływu pory roku i faz cyklu menstruacyjnego na charakterystykę kardiointerwałogramu u kobiet. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Human Ecology w 2015 r., w tym w tomie 22, numerze 2, na stronach 20–26. DOI: 10.17816/humeco17136.

Avram R., Tison G. H., Aschbacher K. i in. Normy tętna w warunkach rzeczywistych w badaniu Health eHeart. npj Digit. Med. 2019. 2. 58. DOI: 10.1038/s41746-019-0134-9

Rozwiń listę

Ravanelli N. M., Hodder S. G., Havenith G., Jay O. Zmiany tętna i temperatury ciała podczas ekstremalnego upału i wysokiej wilgotności z użyciem i bez użycia wentylatorów elektrycznych. JAMA. 2015. 313(7). 724–725. DOI: 10.1001/jama.2015.153

Thomas T. Samaras. Niski wzrost wiąże się z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych — przegląd narracyjny. Indian Journal of Cardiology. Styczeń–luty 2013. Tom 65. Numer 1. Strony 66–71. DOI: 10.1016/j.ihj.2012.12.016

Pshenichnaya E. V., Tonkikh N. A. i Dubovaya A. V. przeprowadzili badanie mające na celu ocenę stanu funkcjonalnego układu sercowo-naczyniowego u chłopców w okresie dojrzewania przygotowujących się do służby wojskowej, wykorzystując test na bieżni. Wyniki ich badań opublikowano w czasopiśmie RMJ w 2017 r., numer 5, strony 358–361.

11. Tachykardia: Przyspieszone tętno. Tabela docelowego tętna

Guinness World Records Limited.

Leonard Guthrie, lekarz z Oksfordu, FRCP, Londyn, lekarz w Szpitalu Maida Vale dla Epileptyków i Streptomyces. Nasuwa się pytanie: czy Napoleon Bonaparte cierpiał na niedoczynność przysadki mózgowej (dystrofię tłuszczowo-płciową) w ostatnich latach życia? The Lancet, 13 września 1913 r.

Bogdanova T. M., Sliusarenko Yu. A. Tradycje diagnostyki tętna w Chinach // Międzynarodowy Biuletyn Naukowy Studentów. 2018. Nr 5.