Zaburzenia odżywiania u nastolatków: jak je rozpoznać i co mogą zrobić rodzice

Spis treści:

• Jakie są rodzaje zaburzeń odżywiania?
• Dlaczego występują zaburzenia odżywiania?
• Czy zaburzenia odżywiania mogą być śmiertelne?
• Jak rodzice mogą zrozumieć, że ich dziecko ma zaburzenia odżywiania?
• Co powinni zrobić rodzice? Jak rozmawiać z nastolatkiem o zaburzeniach odżywiania?
• Jak znaleźć specjalistę, który pomoże nastolatkowi z zaburzeniami odżywiania?

Jakie są zaburzenia odżywiania?

Zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób, 11. rewizja, zaburzenia odżywiania (ED) to grupa chorób obejmująca różne zaburzenia związane z przyjmowaniem pokarmów i stosunkiem do masy ciała. Główne rodzaje zaburzeń odżywiania obejmują anoreksję, bulimię i napadowe objadanie się. Zaburzenia te mogą poważnie wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne, wymagając kompleksowego podejścia do diagnozy i leczenia. Zrozumienie zaburzeń odżywiania i ich objawów jest ważne dla wczesnego wykrycia i zapewnienia niezbędnej pomocy.

• Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie charakteryzujące się niską masą ciała, której nie można wytłumaczyć innym problemem zdrowotnym [3]. Ludzie często zapadają na tę chorobę, ponieważ boją się przytyć i świadomie odmawiają jedzenia.
• Bulimia psychiczna – osoba z tym zaburzeniem traci kontrolę nad swoimi nawykami żywieniowymi, zaczyna jeść znacznie więcej niż zwykle, a po jedzeniu próbuje pozbyć się tego, co zjadła – prowokując wymioty, stosując środki przeczyszczające lub lewatywy, wykonując intensywne ćwiczenia fizyczne [4].
• Patologiczne przejadanie się. Osoba doświadcza okresów napadowego objadania się, czuje, że nie może przestać jeść lub ogranicza rodzaj lub ilość spożywanego jedzenia. W przeciwieństwie do osób z bulimią, pacjenci cierpiący na patologiczne objadanie się nie próbują pozbyć się tego, co zjedli [5].
• Patologiczne selektywno-restrykcyjne spożycie pokarmów – osoba je niezwykle selektywnie, ograniczając się w różnorodnych produktach, co może prowadzić do utraty wagi i niedoborów żywieniowych [6].

Dlaczego powstają zaburzenia odżywiania

Zaburzenia psychiczne są złożone i aby je zrozumieć, lekarze biorą pod uwagę wiele czynników. Kluczowe aspekty to elementy biologiczne, psychologiczne i społeczne, które oddziałują na siebie nawzajem. Czynniki te mogą wpływać na początek i przebieg chorób psychicznych, co znacznie utrudnia ich diagnozę i leczenie. Właściwe podejście do zrozumienia zaburzeń psychicznych wymaga kompleksowej analizy, aby zapewnić pacjentom skuteczną opiekę.

Czynniki biologiczne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu zdrowia i zachowania człowieka. Czynniki te obejmują predyspozycje genetyczne, zmiany hormonalne, infekcje i inne czynniki fizjologiczne, które mogą wpływać na rozwój różnych chorób i ogólny stan zdrowia organizmu. Czynniki genetyczne mogą determinować ryzyko rozwoju chorób dziedzicznych, a zmiany hormonalne zachodzące na różnych etapach życia mogą mieć istotny wpływ na dobrostan psychoemocjonalny. Choroby zakaźne są również ważnym czynnikiem biologicznym, który może wpływać na ogólny stan zdrowia i jakość życia. Zrozumienie tych czynników pomaga w opracowaniu skutecznych strategii zapobiegania chorobom i ich leczenia.

• Genetyka, historia rodzinna. Jeśli ktoś ma zaburzenia psychiczne, nie oznacza to, że jego potomstwo również będzie je miało. Oznacza to, że dzieci są predysponowane i mają wyższe ryzyko rozwoju zaburzeń odżywiania niż osoby bez rodzinnej historii choroby.
• Dysregulacja emocjonalna i zwiększona niestabilność emocjonalna mogą prowadzić do zaburzeń odżywiania: nastolatki mogą zacząć tłumić swoje emocje lub, przeciwnie, jeść mało z powodu stresu.
• Wczesny okres dojrzewania, kiedy w wieku 10–11 lat, sylwetki nastolatek zaczynają się zmieniać, wyróżniają się one na tle rówieśników i wstydzą się tego, a także mogą rozwinąć w sobie nienawiść do swojego ciała.
• Wysoka masa ciała u dzieci jest biologicznym czynnikiem ryzyka rozwoju zaburzeń odżywiania we współczesnej kulturze.
• Niezamierzona utrata masy ciała: w wyniku choroby somatycznej dziecko może stracić apetyt, co prowadzi do utraty masy ciała, a następnie rozwija się lęk przed przybraniem na wadze.

Czynniki psychologiczne odgrywają kluczową rolę w zachowaniu i percepcji człowieka. Wpływają one na podejmowanie decyzji, stan emocjonalny i ogólną satysfakcję z życia. Zrozumienie tych czynników może być pomocne w różnych dziedzinach, takich jak psychologia, marketing i zasoby ludzkie. Emocje, motywacja i błędy poznawcze kształtują nasze postrzeganie świata i sposób, w jaki z nim wchodzimy w interakcje. Uwzględniając te aspekty, możemy opracować skuteczniejsze strategie pracy z ludźmi, poprawić komunikację i zwiększyć satysfakcję. Czynniki psychologiczne również odgrywają rolę w zdrowiu psychicznym, ponieważ mogą przyczyniać się do rozwoju stresujących warunków lub, przeciwnie, sprzyjać adaptacji i odporności. Świadomość i analiza tych czynników są niezbędne do osiągnięcia harmonii i celów w życiu osobistym i zawodowym. Perfekcjonizm. Często nastolatki z jadłowstrętem psychicznym to dziewczęta, które zdobywają medale i doskonałe oceny. Warto również zwrócić uwagę na perfekcjonizm fizyczny, który polega na dążeniu dziecka do perfekcji. Często obserwuje się to u modelek, sportowców, tancerek – nastolatków, których aktywność wiąże się z postrzeganiem własnego ciała.

Czynnik społeczny: media wizualne prezentujące skrajną szczupłość jako standard. Ten aspekt ma znaczący wpływ na postrzeganie ideałów piękna i zdrowia we współczesnym społeczeństwie. W wyniku takich formatów medialnych powstają i utrwalają się stereotypy, które mogą negatywnie wpływać na psychiczne i fizyczne samopoczucie ludzi, zwłaszcza młodych. Potrzeba krytycznego myślenia o treściach, które konsumujemy, staje się coraz bardziej istotna we współczesnej przestrzeni informacyjnej.

Czy zaburzenia odżywiania mogą być śmiertelne?

Według międzynarodowych baz danych, zaburzenia odżywiania (ED) mają najwyższy wskaźnik śmiertelności spośród wszystkich chorób psychicznych. Podkreśla to powagę problemu i potrzebę szczególnej uwagi dla osób cierpiących na zaburzenia odżywiania.

Główne powody, dla których warto zwrócić uwagę na ten temat, obejmują kilka kluczowych aspektów. Po pierwsze, istnieje znaczący wpływ na jakość życia. Poprawa warunków może prowadzić do zwiększenia komfortu i bezpieczeństwa. Po drugie, ważne jest uwzględnienie czynników ekonomicznych. Optymalizacja procesów może obniżyć koszty i zwiększyć efektywność. Ponadto nie należy zapominać o wpływie społecznym. Właściwa decyzja może wzmocnić więzi społeczne i zwiększyć zaufanie. Te powody podkreślają potrzebę dogłębnej analizy i świadomego podejmowania decyzji.

• Jeśli osoba prowokuje wymioty przez długi czas, równowaga sodu i potasu w organizmie zostaje zaburzona, co może prowadzić do niewydolności serca.
• Prowadzenie wymiotów może prowadzić do krwawienia z przełyku, pęknięcia przełyku lub żołądka, a fragmenty wymiocin mogą przedostać się do płuc i wywołać infekcje płuc i zapalenie płuc.
• W wyniku niedożywienia rozwija się osteoporoza (kruchość kości).
• Przyjmowanie dużych ilości środków przeczyszczających upośledza pracę nerek, aż do konieczności hemodializy.
• Z powodu ograniczeń dietetycznych ludzie stają się bardziej drażliwi, izolują się, odczuwają niepokój i stale dręczą ich myśli o jedzeniu.
• Osoby z zaburzeniami odżywiania czasami uciekają się do samookaleczenia i mogą nieumyślnie spowodować u siebie śmiertelne obrażenia.
• Wzrasta ryzyko depresji i samobójstwa.

Jak rodzice mogą rozpoznać, że ich dziecko ma zaburzenia odżywiania?

• Nastolatek dużo mówi o swojej wadze lub sylwetce i jest niezadowolony ze swojego wyglądu. To sygnał, że trzeba wyjaśnić sytuację i zrozumieć, co się dzieje. Nie musi to być oznaką zaburzenia, ale z pewnością jest to powód do poufnej rozmowy.
• Zmiana typowych porcji, wyeliminowanie niektórych produktów spożywczych: tłuszczów lub węglowodanów, produktów mącznych, słodyczy. Jeśli rodzice oferują dziecku jedzenie, które uważa za szkodliwe, może ono zacząć płakać, wpadać w złość, a nawet mieć napady złości.
• Aktywne i ciągłe liczenie kalorii: nastolatek zainstalował aplikację i spędza dużo czasu, oglądając opakowania z jedzeniem.
• Dziecko może izolować się od wspólnego stołu i zacząć jeść w swoim pokoju, aby ukryć zmiany w swoich nawykach żywieniowych.
• Wywołuje wymioty.
• Zaczyna wydawać pieniądze na leki: środki przeczyszczające, moczopędne.
• Dziecko dużo ćwiczy każdego dnia, szczególnie po jedzeniu.
• Dziewczynki mają nieregularne cykle menstruacyjne. Może to być spowodowane wyczerpaniem — trzeba na to zwracać uwagę.
• Dziecko ma wiele subskrypcji publicznych stron o odchudzaniu — można to śledzić w mediach społecznościowych.
• Dziecko zaczęło nosić za duże ubrania, aby ukryć swoją sylwetkę przed innymi. Na ten punkt warto zwrócić szczególną uwagę, jeśli nastolatek wcześniej nie nosił takich rzeczy.
• Wycofanie: dziecko przestało komunikować się z innymi dziećmi, z rodzicami i nie nawiązuje kontaktu.
• Dziecko wygląda na zmęczone, ospałe, jest mu ciągle zimno, owija się kocem, nawet gdy jest ciepło [8].

Co powinni zrobić rodzice? Jak rozmawiać z nastolatkiem o zaburzeniach odżywiania?

Psycholodzy ze Stowarzyszenia Specjalistów ds. Zaburzeń Odżywiania (Association of Eating Disorder Professionals) zalecają następujące strategie skutecznego pokonywania problemów związanych z nawykami żywieniowymi. Zalecenia te pomogą poprawić ogólny stan zdrowia i jakość życia osób borykających się z takimi zaburzeniami. Ważne jest, aby zasięgnąć porady specjalisty i stosować się do jego zaleceń, aby osiągnąć najlepsze rezultaty w leczeniu i powrocie do zdrowia.

Rodzice powinni rozmawiać z dziećmi na ważne tematy, nie unikając ich. Szczera rozmowa o obserwacjach i uczuciach pomoże dziecku lepiej zrozumieć, co się dzieje. Pomocne może być rozpoczęcie rozmowy od pytań otwartych i podzielenie się swoimi przemyśleniami, na przykład w ten sposób:

• Nazwij to, co dziecko obserwuje. Na przykład: „Widzę, że odmawiasz jedzenia, ciągle liczysz kalorie, jesteś bardzo ospały i przestałeś się komunikować ze mną i swoimi znajomymi”.
• Nazwij emocje, których doświadcza w tej sytuacji. Na przykład: „To mnie martwi, denerwuje, nie rozumiem, co się dzieje”.
• Zapytaj: „Czy możesz mi powiedzieć, dlaczego to robisz?” i słuchaj bez osądzania i krytykowania.
• Zaproponuj pomoc, na przykład wizytę u psychologa.

Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko znacznie schudło i doświadcza problemów emocjonalnych, ważne jest, aby zwrócić się o pomoc do specjalisty, nawet jeśli nastolatek się temu opiera. Osoby z zaburzeniami odżywiania często odmawiają pomocy z powodu wstydu i niechęci do przyznania się do problemu. Konsultacja z wykwalifikowanym specjalistą może być ważnym krokiem w kierunku przywrócenia zdrowia dziecka i poprawy jego samopoczucia emocjonalnego. Nie ignoruj ​​sygnałów ostrzegawczych, gdyż wczesna interwencja może mieć znaczący wpływ na całe ich przyszłe życie.

Zmiany fizjologiczne zachodzące w okresie dojrzewania mogą prowadzić do zmian osobowości. Nastolatki z zaburzeniami odżywiania często wykazują niestabilność emocjonalną: mogą stać się niegrzeczne lub płakać. Ważne jest, aby zrozumieć, że takie reakcje nie są celowymi próbami rozgniewania rodziców i nie należy ich bagatelizować jako napadów złości. Nastolatek doświadcza lęku, cierpienia i potrzebuje wsparcia. Wiele z nich zdaje sobie sprawę z negatywnego zachowania dopiero po wyzdrowieniu i może żałować swoich czynów.

Uczennice ze szkoły internetowej Europejskiego Gimnazjum opracowały Unikalny projekt, który pozwala rodzicom zrozumieć problematyczne sytuacje oczami nastolatków. W tej społeczności rodzice mogą poznać opinie nastolatków na różne tematy i dowiedzieć się, jakiego rodzaju wsparcia oczekują. Projekt ma na celu stworzenie dialogu międzypokoleniowego i poprawę wzajemnego zrozumienia, co jest ważnym krokiem w rozwiązywaniu obecnych problemów młodych ludzi.

Nie obwiniaj się za zaburzenia swojego dziecka, ponieważ mogą one mieć wiele przyczyn. Ważne jest, aby rozpoznać sytuację i szukać wsparcia. Jednym ze skutecznych sposobów jest kontakt z innymi rodzicami, którzy borykają się z podobnymi problemami. Istnieją grupy wsparcia, w których rodzice mogą dzielić się doświadczeniami i uzyskać potrzebną pomoc.

Jak znaleźć specjalistę, który pomoże nastolatkowi z zaburzeniami odżywiania

• Potrzebujesz psychiatry lub psychologa klinicznego. Psycholog kliniczny jest preferowanym wyborem, ponieważ specjalizuje się w zaburzeniach, a nie ogólnych problemach psychologicznych.
• Ważne jest, aby lekarz posiadał wykształcenie, doświadczenie i specjalizację w zaburzeniach odżywiania. Informacje te można zazwyczaj znaleźć na stronach internetowych klinik lub na osobistych profilach specjalistów.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) to najskuteczniejsza metoda psychologiczna w leczeniu zaburzeń odżywiania. Podejście to koncentruje się na zmianie negatywnych myśli i zachowań, co pomaga poprawić stan psycho-emocjonalny pacjentów. Aby uzyskać wykwalifikowaną pomoc, zaleca się kontakt ze specjalistami mającymi doświadczenie w pracy z zaburzeniami odżywiania, na przykład za pośrednictwem Stowarzyszenia Specjalistów w tej dziedzinie. Stosowanie CBT pozwala na osiągnięcie trwałych rezultatów i poprawia jakość życia osób cierpiących na takie zaburzenia.

Stowarzyszenie opracowało szczegółowy poradnik poświęcony zaburzeniom odżywiania (ED) u młodzieży. Zawiera on odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące ED, skierowane do dzieci, ich rodziców, nauczycieli i pracowników służby zdrowia. Przewodnik zawiera cenne informacje niezbędne do zrozumienia i wspierania nastolatków zmagających się z zaburzeniami odżywiania.